WKK-installaties
Situatieschets
Emissies
Maatregelen
Publicaties
Downloads
Situatieschets
Er komen steeds meer WKK-installaties in de tuinbouw. WKK staat voor warmtekrachtkoppeling: de gecombineerde opwekking in één proces, op basis van een brandstof, van warmte en elektriciteit (of mechanische energie), waarbij de warmte nuttig wordt gebruikt. Voor veel tuinders is de energiezuinige techniek om warmte en elektriciteit op te wekken aantrekkelijk. Maar er is ook een andere kant. Bij de productie komt het het broeikasgas methaan vrij, dat bijdraagt aan het klimaatprobleem.
Gasmotoren in WKK-installaties zorgen in de glastuinbouw voor een volledige benutting van de opgewekte elektriciteit, van vrijwel alle opgewekte warmte en vaak ook van de CO2 in de rookgassen. Dit maakt dat WKK-installaties 15 tot 40 procent primaire energie kunnen besparen.
Maar op nationaal niveau is de reductie van broeikasgassen door deze installaties lager dan men zou verwachten. Dit komt doordat onverbrand aardgas met de rookgassen in de atmosfeer komt, zo blijkt uit door Kema uitgevoerde praktijkmetingen aan moderne WKK-installaties. Het effect van deze uitstoot van het WKK-park is relatief groot op de totale uitstoot van overige broeikasgassen in de glastuinbouw.
EmissiesHet milieuprobleem bij aardgasgestookte verbrandingsmotoren ontstaat doordat een paar procent van het aardgas (overwegend methaan met een 'global warming potential' (GWP) van circa 26 onverbrand weer wordt uitgestoten. Een bijkomend aandachtspunt is het groeiende WKK-vermogen in de glastuinbouw: van 1.650 MW (elektrisch) tot 3.000 MW in 2010. Inmiddels stoten deze gasmotoren voor 1,13 Mton aan CO2-equivalenten uit, wat neerkomt op een relatieve bijdrage van ongeveer 3,5% aan de totale emissies van de overige broeikasgassen.
Maatregelen
Met het Besluit Emissie-eisen Middelgrote Stookinstallaties (BEMS) gelden sinds 1 april 2010 strengere eisen voor de uitstoot van onverbrande koolwaterstoffen door gasmotoren.
In 2009 onderzocht KEMA dertig WKK-motoren in de glastuinbouw. Uit het meetrapport blijkt dat twintig procent van die motoren nog niet voldoet aan de norm van het BEMS. Bovendien is onduidelijk of WKK-motoren op langere termijn aan de wettelijke eis kunnen voldoen.
In samenwerking met de motorenleveranciers inventariseert het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) beschikbare of toekomstige technieken die ervoor zorgen dat alle WKK-installaties blijvend aan de BEMS-norm kunnen voldoen. Daarbij kijkt IenM ook naar mogelijkheden om op termijn de eis voor koolwaterstoffen te kunnen verscherpen. Het ministerie wil BEMS namelijk in 1013 evalueren. Reductie-opties kunnen bestaan uit innovaties aan het motorontwerp, alternatieve techieken als Warmte-kracht Gasturbines en nageschakelde technieken, waaronder methaankatalysatoren. Voor alle opties is een stevige inzet op R&D nodig.
Publicaties
Hier vindt u relevante publicaties over de reductie van overige broeikasgassen met WKK-installaties.
- Emissies uit WKK installaties in de glastuinbouw, Wageningen Universiteit (WUR), januari 2008
- Overzichtsrapportage emissieonderzoek methaanemissies bij gasmotoren op continu vollast, KEMA, juli 2007
- Statusdocument Bio-energie 2007 (publ.nr: 2DEN0811), december 2007
- Factsheet SDE regeling voor Bio-energie 2008 (SenterNovem) 7 - Eddie Koornneef, DHV (Expert waterzuivering, anaerobe waterbehandeling)
- Protocol 8139 Biomassa, t.b.v. NIR 2008, uitgave maart 2008
- Emissies uit de verbranding van biomassa: Memo-item CO2 alsmede CH4 en N2O
- Protocol 8101 Stationaire bronnen fossiel, t.b.v. NIR 2008, uitgave maart 2008 – 1A1, 1A2, 1A4: CO2, N2O en CH4 uit stationaire verbranding van fossiele brandstoffen
- Convenant "Schone en Zuinige Agrosectoren", ondertekend op 10 juni 2008 door de Rijksoverheid, LTO Nederland en diverse andere akkerbouw- en veeteeltorganisaties
- Rapport Vervolgonderzoek gasvormige emissies bij gasmotoren op continu vollast
- Best Practice Efficiënt toepassen van warmtepomp- en koeltechniek
- Best Practice Warmtepompen
