Voorkomen dat de tomaat verwelkt
Bejo Zaden uit Warmenhuizen veredelt zaden van groentegewassen door planten met verschillende eigenschappen te kruisen. Zo ontstaat er een ras met verbeterde eigenschappen: hogere opbrengst, beter bestand tegen ziekten en beter aangepast aan diverse klimaatomstandigheden. Met de opkomende markten-subsidie kan Bejo nu een moleculaire veredelingstechniek ontwikkelen, om een nieuw tomatenras te maken.
De nieuwe methode is gebaseerd op de moleculaire biologie en DNA-technologie, vertelt Bert Schrijver, Hoofd Research van Bejo wereldwijd. "We gaan de genetische code van ziektenresistenties opsporen, zodat we gemakkelijker en sneller kunnen veredelen op resistente rassen. Daarbij maken we gebruik van DNA-merkers die geassocieerd zijn met de gewenste eigenschap."
Familiebedrijf in zaden, groenten en vruchtgroentengewassen
Bejo is een familiebedrijf dat over de hele wereld zaken doet. De zadenspecialist, die stamt uit 1899 en inmiddels wereldwijd zo’n duizend werknemers heeft, richt zich op groenten als kool, uien, wortel, rode bieten, selderij en prei. Daarnaast ontwikkelt Bejo de laatste 10 jaar ook vruchtgroentengewassen zoals tomaat. In de (sub)tropen telen ze die in de volle grond, zoals in Guatemala, Turkije, India en China.
Resistent tegen ziekte
Met het project bouwt Bejo meer ziekteresistenties in de tomaat. Met name schimmels en bacteriën tasten de tomaat snel aan,waardoor grote risico’s op opbrengstderving en kwaliteitsverlies ontstaan voor de teler. Een van de belangrijkste ziekten is Bacterial Wilt (BW). Deze bacterieziekte overleeft in de grond. Als die grond eenmaal is geïnfecteerd, mislukt 50 tot 100 procent van de oogst. Met meer resistenties ontstaat een beter en sterker tomatenras. En dat is een van de belangrijkste zaken voor een bedrijf als Bejo: een betrouwbaar ras maken, zodat de tuinder weinig risico loopt op misoogsten.
Genetische code opsporen
Tot nu toe gebeurt veredeling op resistentie tegen BW vooral door tomatenplanten op besmette percelen in tropische gebieden uit te planten. Vervolgens wordt beoordeeld welke planten gevoelig of resistent zijn. Deze methode is weinig betrouwbaar, en bovendien kost het daarmee 10 tot 12 jaar om nieuwe rassen te ontwikkelen. Met de nieuwe techniek kan dat in 5 tot 6 jaar. Bejo heeft twee partners in het project; het Thaise East West Seed en het Wageningse Genetwister, die de merkerset en de bijbehorende bioinformatica ontwikkelt en datasets analyseert.
Welkome subsidie
De subsidie uit Internationaal Innoveren (Opkomende Markten) is zeer welkom, zegt Schrijver. "We besteden 20% aan R&D, waarvan 90% in eigen huis. De investeringen in dit nieuwe onderzoek zijn groot, en bovendien weten we nog niet of het daadwerkelijk iets gaat opbrengen." Als dit project slaagt, denkt Schrijver aan een spin-off. Op 1 oktober 2013 hoopt hij tools in handen te hebben die naast de toepassing in tomaat ook aanknopingspunten bieden voor toepassing in de veredeling van kool, uien en wortelen.
