Interview met Annemarie Jorritsma-Lebbink over regeldrukvermindering

In dit interview vertelt Annemarie Jorritsma-Lebbink over het verminderen van regeldruk. Zij maakt zich hiervoor sterk als burgemeester van Almere, VNG-voorzitter en lid van de Commissie Regeldruk onder leiding van de heer Wientjes. Onder andere leest u over de initiatieven van Almere om de regels te verminderen.

Minder vergunningen, meer algemene regels

Vermindering van regelgeving loopt als een rode draad door de politiek-bestuurlijke carrière van VVD-politica Annemarie Jorritsma-Lebbink. Als minister was ze verantwoordelijk voor deregulering in het tweede Paarse kabinet. Nu maakt ze zich sterk voor regeldrukvermindering als burgemeester van Almere, VNG-voorzitter en lid van de Commissie Regeldruk o.l.v. dhr. Wientjes. Haar devies: ‘Gemeenten moeten een betere afweging maken tussen het inperken van hun risico’s en de administratieve lasten die ze bedrijven opleggen.’

 

Bent u optimistisch over het streven van het kabinet om de regeldruk fors naar beneden te brengen?
‘Zeker, we zien veel goede voorstellen van het kabinet op dit gebied. En wat me opvalt: veel dingen die de Commissie Wientjes aankaart, vallen in goede aarde. Dat laatste verheugt me nog het meest.’

Wat zijn voor u aansprekende adviezen waarmee de Commissie Wientjes is gekomen?
‘Heel belangrijk is natuurlijk de afschaffing op 1 januari dit jaar van de eerstedagmelding; de verplichting voor bedrijven om nieuwe personeelsleden vóór hun eerste werkdag bij de Belastingdienst te melden. Voor bedrijven betekende dat veel administratieve rompslomp. Verder heeft het kabinet een aantal voorstellen van de Commissie Wientjes in het crisispakket overgenomen, zoals de vereenvoudiging van de loonheffing en het lastenarm maken van NEN-normen. Het gaat hierbij niet om concrete adviezen die de commissie heeft gedaan, wel om voorstellen om bepaalde knelpunten aan te pakken.’
‘Iets heel anders: wij zijn het idee aan het uitwerken voor een digitaal kluisje voor bedrijven. Als bedrijf geef je aan welke gegevens je erin wilt hebben en bepaal je welke overheidsinstellingen er gebruik van mogen maken. Zo voorkom je dat je steeds opnieuw dezelfde gegevens moet invoeren, een ergernis van veel ondernemers.’
 
Hoe maakt u zich vanuit uw VNG-positie sterk voor regeldrukvermindering?
‘Vanuit de VNG benadrukken we dat gemeenten betere afwegingen moeten maken tussen het beperken van hun risico’s en de administratieve lasten die ze bedrijven opleggen. Soms willen gemeenten alles weten, terwijl de maatschappelijke implicatie van datgene wat een bedrijf wil, nul is. Reclame-, terras- en evenementenvergunningen kun je veelal vervangen door algemene regels. Of je kunt de drempel verhogen, zodat alleen een vergunning nodig is bij een bepaalde omvang of een bepaald omzetbedrag. Maar wil je een straatbarbecue houden, dan moet je er als organisator gewoon voor zorgen dat de politie en hulpdiensten er goed door kunnen. Dan weet je als politieagent dus ook dat je zo’n barbecue kunt beëindigen als dat niet het geval is. Die eisen kun je allemaal vastleggen in algemene regels, daar heb je geen vergunningen voor nodig. Dit soort voorstellen zijn afkomstig uit de koker van MKB-Nederland. De VNG staat daarachter en stimuleert gemeenten om dit soort zaken te veranderen.’

Annemarie Jorritsma-Lebbink was verantwoordelijk voor deregulering toen zij minister was van Economische Zaken in het tweede kabinet Kok (1998 - 2002). Sinds augustus 2003 is zij burgemeester van Almere. Ook in die functie heeft zij deregulering in haar portefeuille. Jorritsma is sinds 2008 voorzitter van de VNG en heeft op persoonlijke titel zitting in de Commissie Regeldruk Bedrijven (‘Commissie Wientjes’). Deze commissie beoordeelt plannen van de overheid om de regeldruk te verminderen en zet daarnaast zelf onderwerpen op dit gebied op de agenda.

 Het verminderen van regels is iets waarvoor u zich altijd sterk heeft gemaakt. Welke initiatieven heeft u in Almere genomen toen u daar burgemeester werd?
‘We hebben de APV sterk vereenvoudigd, al ruim vóórdat de VNG daarmee aan de slag ging. Sterker nog: op een aantal punten lijkt de nieuwe modelverordening van de VNG wel heel erg op de APV van Almere. Bij het vereenvoudigen van de APV gold als uitgangspunt wat ik al eerder aangaf: stel algemene regels waar het kan, hanteer alleen vergunningen als het strikt noodzakelijk is. Als je al een drankvergunning hebt, waarom zou je als café dan ook nog een exploitatievergunning moeten aanvragen? Verder maken we in Almere meer onderscheid per gebied. In het stadscentrum hebben we bijvoorbeeld strenge regels als het gaat om reclame-uitingen. In de overige stadsdelen is er op dat gebied veel meer vrijheid.’

Regeldruk verminderen betekent niet alleen minder regels stellen, maar ook zorgen dat bedrijven er minder tijd mee bezig zijn. Wat doet Almere om de dienstverlening te verbeteren?
‘Om te voorkomen dat bedrijven verdwalen bij de gemeente, hebben we accountmanagement ingevoerd. Een bedrijf dat zaken bij de gemeente moet regelen, heeft nog te maken met slechts één aanspreekpunt (zie kader). Verder hebben we sinds vorig jaar een stadsloods in dienst. Deze ambtenaar brengt mensen en bedrijven die dreigen te verdwalen in de regels en de procedures in contact met de juiste afdeling. Komt de stadsloods er ook niet uit, dan kan hij het dossier op het tafel van de bestuurders leggen.’

Wat is in de praktijk van alledag het moeilijkste als je de regeldruk naar beneden wilt brengen?
‘Het naleven van regels is er bij ambtenaren ingehamerd, daarin zijn ze opgevoed. Als je de zaken wilt veranderen en eenvoudiger wilt maken, heb je ambtenaren nodig die boven de materie staan, die écht kunnen beoordelen wat belangrijk is en wat niet. Als je er daar onvoldoende van hebt, wordt het erg moeilijk.’

Wat is u op het gebied van regelgeving een doorn in het oog?
‘De rapportageplicht waarmee je als gemeente te maken hebt, maar dat is een ander verhaal. Verder: de aanleiding om de WABO (de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, red.) in te voeren. Als dat op 1 januari 2010 gebeurt, hoeven bedrijven niet langer allerlei verschillende vergunningen aan te vragen op het gebied van bouwen, wonen en milieu. Zij krijgen te maken met één vergunning waarin alles wordt geregeld. Dat is natuurlijk prima. Maar ik vind het wel erg dat de WABO nodig is om gemeenten zo ver te krijgen dat ze hun dienstverlening aan bedrijven verbeteren. Als we als gemeenten zelf de zaken proactief hadden aangepakt, was heel die WABO niet nodig geweest. Gemeenten hebben daar steken laten vallen.’

Uw gemeente is onlangs aan de slag gegaan met het Bewijs van Goede Dienst. Wat verwacht u daarvan?
‘Op veel gebieden zijn we de afgelopen jaren al beziggeweest om de kwaliteit van de dienstverlening te verhogen en de zaken voor burgers en bedrijven eenvoudiger te maken. Het Bewijs van Goede Dienst helpt ons om daarin nog een stap verder te gaan. Het brengt de verbeterpunten aan het licht. Om een voorbeeld te geven: bij ons klantencontactcentrum moeten we nog veel doen om de front-office goed te laten aansluiten op de back-office. Verder werkt het Bewijs van Goede Dienst natuurlijk als een keurmerk: we maken zichtbaar dat we serieus werk maken van kwaliteitsverbetering.’


 

Gemeente Almere: Na ‘de paarse krokodillenjacht’ nu het Bewijs van Goede Dienst Almere maakt al langer werk van het terugdringen van regelgeving. In 2004 ging het project ‘de paarse krokodillenjacht’ van start. In een aantal sessies met ambtenaren werden de regels in kaart gebracht die als onnodig werden ervaren. Ook werd er gekeken hoe afdelingen beter konden samenwerken. Dankzij ‘de paarse krokodillenjacht’ werd de doorlooptijd bij de aanvraag van een bouwvergunning met weken bekort. Andere voorstellen werden meegenomen bij het aanpassen van de APV, die uitgaat van veel minder vergunningen. Marianne Matser, die zich bij de gemeente als programmamanager bezighoudt met deregulering: ‘Wat heeft het voor zin om een horecaondernemer elk jaar een nieuwe terrasvergunning te laten aanvragen? Ook als je eenmalig een vergunning verleent, kun je regelen dat de vergunning in sommige situaties ingetrokken wordt, bijvoorbeeld als de bestemming verandert. Een ander voorbeeld is de precariovergunning. Als je in het kader van de beeldkwaliteit al hebt geregeld dat een bord dat je op straat zet aan bepaalde eisen moet voldoen, hoef je dat niet nog een keer in via een aparte vergunning te regelen.’ Relatiebeheerder De ‘paarse krokodillenjacht’ leidde niet alleen tot minder regels, maar ook tot klantvriendelijker werkprocessen. Zo hebben bedrijven tegenwoordig een vast aanspreekpunt. Matser: ‘In verreweg de meeste gevallen waarin bedrijven zaken met de gemeente moeten regelen, krijgen zij te maken met Vergunning, Toezicht en Handhaving (VTH). VTH benoemde vorig jaar vijf ambtenaren tot relatiebeheerder. Elk bedrijf, nieuwkomer of gevestigde onderneming, heeft dus één contactpersoon die het bedrijf als het ware onder de arm neemt, langs alle fictieve loketten. Voor zaken waarbij het bedrijf te maken heeft met andere overheden, zoals de provincie, heeft de relatiebeheerder een toeleidingsfunctie. Hij legt alvast het contact tussen de ondernemer en de ambtenaar van de betreffende instelling.’ Juist door het verbeteren van de kwaliteit van de dienstverlening is nog veel winst te halen, aldus Matser. ‘Er zit een grens aan het terugdringen van regels. Voor een regel of een wet is namelijk vaak een goede reden. Het is veel belangrijker om de doorlooptijden te verkorten, de zaken makkelijker te maken voor burgers en bedrijven, en te zorgen voor een goede communicatie: als je goed kunt uitleggen waarom een bepaalde regel belangrijk is, is er al een wereld gewonnen.’ In juni is de gemeente aan de slag gegaan met het Bewijs van Goede Dienst. Een onafhankelijk onderzoek brengt in kaart in hoeverre de dienstverlening voldoet aan de wensen van het bedrijfsleven. Op grond daarvan worden verbeteracties geformuleerd. Hiermee is het verminderen van de regeldruk in Almere een volgende fase ingegaan.