De Koeientuin als integraal duurzame stal

Het dierenwelzijn in de veehouderij kan sterk worden verbeterd. Daarom onderzocht Stichting Courage de haalbaarheid van een Koeientuin in opdracht van de SBIR Integraal duurzame stal- en houderijsystemen van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. De Koeientuin levert niet alleen winst op voor de koeien, maar ook voor het milieu en de samenleving.

Op zoek naar inspiratie bezocht het projectteam van Stichting Courage enkele dierentuinen. Hoe huisvesten ze daar grote grazers, vroegen ze zich af. Zo leerden ze dat een dierenverblijf niet hoeft te lijken op een fabriekshal, maar de oorspronkelijke leefomgeving aardig kan weerspiegelen. En dat een 'kijkspel' voor de bezoeker een aantrekkelijk product is om te verkopen. Het projectteam nam de behoeften van de koe als uitgangspunt voor het ontwerp van de nieuwe stal.

Het resultaat is een open constructie met beplanting, zonder ligboxen, genaamd de Koeientuin. De eerste fase van de SBIR werd gebruikt om de ontwerpprincipes van de Koeientuin te toetsen op haalbaarheid. Stichting Courage werkte hierbij nauw samen met ID Agro BV, BETEBE GmbH en Pape Creavorm vof.

Voordeel voor koe, milieu en samenleving
Koeien hebben in de Koeientuin meer bewegingsvrijheid, meer licht en een natuurlijkere en gezondere leefomgeving. Tussen de struiken, bomen en klimplanten kunnen de koeien gaan staan en liggen waar ze willen. Speciaal voor de Koeientuin is een kunststof vloer ontworpen: de weidevloer.

Deze vloer bootst zoveel mogelijk de eigenschappen van het weiland na. De weidevloer zorgt voor een comfortabele ondergrond voor de koe en maakt een scheiding van vaste mest en urine mogelijk. De scheiding van vaste mest en urine gaat als volgt: urine loopt door een topdoek snel weg naar een afgesloten kelder, de mest blijft op het doek liggen. Voor het verwijderen van de mest is een mestrobot ontwikkeld. Omdat de mest zonder de urine kan worden vergist, is de Koeientuin ideaal voor mestvergisting. Dit levert een aanzienlijk hogere en efficiëntere biogasproductie.

Open constructie
De Koeientuin past beter in het landschap dan traditionele stallen door zijn ijle en open constructie. Omdat de stallen open en toegankelijk zijn, zijn de koeien bovendien zichtbaar voor voorbijgangers. De veehouderij komt hierdoor weer dichter bij de samenleving te staan. Bovendien levert de Koeientuin voordeel op voor het milieu: de mest- en urinescheiding kan leiden tot een reductie in de ammoniakemissie en een efficiëntere meststoffenbenutting.

Voor de veehouder is het prettiger werken in de groene, lichte en minder stoffige omgeving van de Koeientuin. Zo is de Koeientuin beter voor dierwelzijn en gezondheid, het milieu, het energieverbruik en de arbeidsomstandigheden van de veehouder.