Biobrandstof broeikasgasemissie berekeningstool (kortweg BKG-tool)

Met de biobrandstof broeikasgasemissie berekeningstool (kortweg BKG-tool) kunnen de broeikasgasemissies van de productie van transportbrandstoffen uit biomassa berekend worden.

Download de BKG-tool   

U vindt hier antwoord op de volgende vragen:

1. Wat is de biobrandstof broeikasgasemissie berekeningstool?
2. Hoe is de BKG-tool ontwikkeld?
3. Welke elementen bevat de BKG-tool?
4. Wanneer moet een berekening uitgevoerd worden?
5. Hoe werkt de tool?
6. Beheer van de BKG tool

1. Wat is de biobrandstof broeikasgasemissie berekeningstool?
Met de biobrandstof broeikasgasemissie berekeningstool (kortweg BKG-tool) kunnen de broeikasgasemissies van de productie van transportbrandstoffen uit biomassa berekend worden.

De emissies over de gehele bio-energieketen (productie, transport en conversie van biomassa) worden meegenomen in de berekening en de tool omvat niet alleen CO2 emissies, maar ook de emissies van de broeikasgassen CH4 (methaan) en N2O (lachgas).

De BKG-tool volgt de methodologie van bijlage V van de Europese richtlijn Hernieuwbare Energie (2009/28/EC), welke gelijk is aan bijlage IV van de brandstofkwaliteitsrichtlijn (2009/30/EC). In de tool worden de standaardwaarden uit deze richtlijn berekend. Daarnaast kunnen met de tool eigen berekeningen uitgevoerd worden.

Agentschap NL heeft een aparte tool ontwikkeld om de uitstoot van broeikasgassen bij de productie van electriciteit, warmte en groen gas uit vaste biomassa. Deze CO2-tool kan worden gedownload.

2. Hoe is de BKG-tool ontwikkeld?
In 2006 en 2007 heeft een projectgroep "Duurzame productie van biomassa" een methodologie opgesteld om de broeikasgasemissies van bio-energieketens te berekenen. Deze methodologie heeft als basis gediend voor de ontwikkeling van de CO2-tool bio-energie, bestaande uit een deel voor elektriciteit uit biomassa en een deel voor biobrandstoffen. In 2008 hebben EcoFys en CE in opdracht van SenterNovem de CO2-tool biobrandstoffen ontwikkeld. Deze tool heeft van 2009 tot augustus 2010 op deze website gestaan. Na het verschijnen van de richtlijn Hernieuwbare Energie  (2009/28/EC), inclusief een Europees vastgestelde methodologie in Annex V.C van die richtlijn, is de Nederlandse CO2-tool door SenterNovem - inmiddels Agentschap NL – aangepast aan de vereisten van de richtlijn en hernoemd tot BKG-tool.

In de BKG-tool zijn de waarden overgenomen zoals ook gebruikt bij het berekenen van de default waarden in de richtlijn. Deze waarden zijn deels beschikbaar op de JRC website. De lijst met omrekenfactoren ('standard values') is te vinden op de BioGrace website. Dit Europese project (Biograce) heeft als doel de BKG berekeningen van biobrandstoffen transparant te maken en te harmoniseren ter ondersteuning van de implementatie van de richtlijn hernieuwbare energie en brandstofkwaliteitsrichtlijn (2009/30/EG) in nationale wetgeving. Biograce heeft ook een rekentool ontwikkeld met een gebruikershandleiding en een document met rekenregels.

3. Welke elementen bevat de BKG-tool?
a. Ketens
b. Direct verandering van landgebruik
c. Geen indirecte verandering van landgebruik

a. Ketens
In de BKG-tool worden 22 ketens nagerekend, die in de bijlage V onderdeel A van de richtlijn hernieuwbare energie zijn opgenomen. Dit zijn:

• Ethanol uit suikerbieten
• Ethanol uit graan (procesbrandstof niet gespecificeerd)
• Ethanol uit graan (lignite als procesbrandstof in WKK)
• Ethanol uit graan (aardgas als procesbrandstof in conventionele boiler)
• Ethanol uit graan (aardgas als procesbrandstof in WKK)
• Ethanol uit graan wheat (stro als procesbrandstof in WKK)
• Ethanol uit mais
• Ethanol uit suikerriet
• Biodiesel uit koolzaad
• Biodiesel uit zonnebloemolie
• Biodiesel uit soya olie
• Biodiesel uit palmolie (proces niet gespecificeerd)
• Biodiesel uit palmolie (proces met methaanafvanging in de oliemolen)
• Biodiesel uit plantaardige of dierlijke afvaloliën
• Waterstofbehandelde plantaardige olie uit koolzaad
• Waterstofbehandelde plantaardige olie uit zonnebloemolie
• Waterstofbehandelde plantaardige olie uit palmolie
• Waterstofbehandelde plantaardige olie uit palmolie (met methaan afvanging)
• Pure plantaardige olie uit koolzaad
• Biogas uit GFT
• Biogas uit droge mest
• Biogas uit natte mest

b. Direct verandering van landgebruik
In de tool is ook een module opgenomen voor de berekening van broeikasgasemissies t.v.g. directe verandering van landgebruik. Als verandering van landgebruik optreedt (bijvoorbeeld: een braakliggend stuk grond wordt omgeploegd om daar koolzaad voor biodiesel op te gaan verbouwen) dan leidt dit in de meeste gevallen tot grotere, en soms tot fors grotere, broeikasgasemissies. Ook lagere emissies als gevolg van verandering van landgebruik zijn mogelijk.

De berekeningen worden standaard uitgevoerd zonder verandering van landgebruik. Met de module kunnen verschillende vormen van landgebruik worden berekend, zoals grasland naar akkerbouwland en bos naar akkerbouwland. De grootte van de broeikasgasemissie door verandering van landgebruik is ook mede afhankelijk van de klimaatzone en de grondsoort waarop deze plaatsvindt. De berekeningen zijn gebaseerd op de getallen die zijn gepubliceerd in de "Commission Decision of 10 June 2010 on guidelines for the calculation of land use carbon stocks for the purpose of Annex V of Directive 2009/28/EC".

c. Geen indirecte verandering van landgebruik
Deze rekenhulp neemt de indirecte veranderingen in landgebruik niet mee. De productie van biobrandstoffen op bestaande landbouwgrond kan leiden tot een verplaatsing van de landbouwproductie in de natuurlijke omgeving. De uitstoot van broeikasgassen van dergelijke indirecte veranderingen in landgebruik kan substantieel zijn, maar zijn in dit stadium niet opgenomen in de tool.
In 2011 zal de Europese Commissie met een verslag komen over de indirecte veranderingen in landgebruik plus een voorstel met een concrete methode voor de emissie van koolstof veranderingen in voorraden als gevolg van indirecte veranderingen in landgebruik te berekenen. Als de RED en FQD, als gevolg van een dergelijk voorstel, worden gewijzigd met indirecte veranderingen in landgebruik, dan zal deze tool ook worden bijgewerkt. De Europese Commissie heeft in 2010 een consultatie gedaan over de indirecte landgebruiksverandering.

4. Wanneer moet een berekening uitgevoerd worden?
Biobrandstoffen, die meetellen voor de nationale doelstellingen, moeten voldoen aan een aantal duurzaamheidscriteria. De minimale broeikasgasreducties bij gebruik van biobrandstoffen moet 35% bedragen. Vanaf 2017, wordt dit 50%, en vanaf 2018 geldt voor nieuwe installaties een reductie van 60%.

Bijlage V van de richtlijn hernieuwbare energie geeft standaardwaarden voor broeikasgasemissiereductie van 22 productieketens van biobrandstoffen. Deze standaardwaarden mogen worden gebruikt tenzij:

1. er verandering van landgebruik heeft plaatsgevonden;
2. de grondstoffen voor de biobrandstoffen zijn geproduceerd in Europa en de gebieden waarin de grondstoffen zijn geproduceerd niet zijn opgenomen in de lijsten die door lidstaten zijn ingediend in het kader van artikel 19(2) van de richtlijn. Deze lijsten zijn beschikbaar op de website van de Europese Commissie.

Voor biobrandstoffen waarvoor de default waarde niet mag worden gebruikt (zie twee punten hierboven) of voor andere productieketens waarvoor geen standaardwaarde in de richtlijn opgenomen is, moeten ondernemers hun eigen berekeningen doen volgens de methode in bijlage V.C. Ook voor de andere gevallen waarin defaultwaarden mogen worden gebruikt, mag ten alle tijde ook een eigen berekening worden gemaakt. De totale uitstoot van broeikasgassen in de eigen berekeningen bestaat uit de som van de emissies van de onderdelen uit de biobrandstofproductieketen: teelt, verwerking en transport. Voor eigen berekeningen aan één van de 22 productieketens in Annex V van de richtlijn mogen standaardwaarden van deze onderdelen (oftewel gedesaggregeerde standaardwaarden) gebruikt worden uit bijlage V.D van de richtlijn.

De tool biedt beperkte mogelijkheden voor het berekeningen van nieuwe ketens. In de tool kunnen wijzigingen van bestaande ketens met "Adapt Chain" uitgevoerd worden.

5. Hoe werkt de tool?
De werking van de BKG tool is als volgt:

1. productieketen selecteren
   kies productieketen met de rollout menu’s linksboven 
    
2. invoeren van eigen waarden
   wijzig D (van defaultvalue) in U (Uservalue) en vul waarde in
    
3. berekenen van emissies bij directe verandering van landgebruik
   verander D (default=NO) in een U (uservalue=yes). Hierna wordt een apart tabblad geactiveerd. 
   Doorloop de rollout menu’s van stap 1 tot en met 4. Bij stap 2 en 3 kunnen ook gemeten of eigen waarden ingevuld worden door bij stap 2 en 3 (bij actual en reference land use) de "default" te wijzingen "user". 
   Toelichting: In de berekening wordt gebruik gemaakt van de standaard waarden uit tabellen van het besluit van de Europese commissie van 10 juni 2010 (2010/335/EU) over dit onderwerp.
   Het gebruik van de gemeten waarden is ook mogelijk en goedgekeurd. Het besluit geeft regels voor de berekening van koolstofvoorraden met de gemeten of eigen waarden. Deze bestaat uit twee onderdelen: 
   - het gehalte aan organische koolstof in de grond (stap 2 in de tool); en
   - koolstofvoorraad in vegetatie, boven en onder de grond (stap 3). 
   De berekening van deze twee onderdelen met gemeten of eigen waarden is geen onderdeel van dit instrument, de uitkomsten van eigen berekeningen kunnen wel worden ingevuld zodat het effect van de land use change op de broeikasgasemissie van de biobrandstof met de tool kan worden berekend. 
    
4. berekenen van de resultaten
   druk op knop "Calculate results" middenboven
    
5. opnieuw instellen van de standaardwaarden
   druk op knop "Load default values"  middenboven
    
6. aanpassen van keten
   druk op knop "Adapt chain" middenboven. Selecteer een processtap die je wilt wijzigen of waarna een nieuwe processtap toegevoegd moet worden en druk op gewenste selectieknop.
   - het invoeren of wijzingen van de opbrengst
   Selecteer of wijzig een "main product" en eventueel een "by-product"
   - het invoeren van parameters
   Selecteer "No-parameter" met het rollout menu. 
   Druk op de knop "Change parameter" en selecteer met het tweede rollout menu een parametergroep (bijv. material and energy-use), selecteer vervolgens de gewenste parameter. 
   Vul een waarde in. 
   - het wijzigen van parameters
   Selecteer een parametergroep met het rollout menu. 
   Druk op de knop "Change parameter" en selecteer met het tweede rollout menu een parametergroep (bijv. material and energy-use), selecteer vervolgens de gewenste parameter. 
   Vul een waarde in. 
   
   Sluit af met "save changes in this step" om terug te keren naar het start invoerscherm. 
   Het verwijderen van de parameters is (op dit moment) niet mogelijk, u kunt deze op nul zetten of wijzigen in een andere parameter.
    
7. opslaan of vergelijken van een keten
   druk op "chain management" (rechtsboven)

6. Beheer van de BKG tool
Het beheer van de BKG tool wordt uitgevoerd door Agentschap NL. 
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Simone te Buck via gave@agentschapnl.nl.