NL Milieu en Leefomgeving [2] voert onder de naam Bodem+ enkele wettelijke taken uit die bijdragen aan een duurzaam bodembeheer.
Bodem+ ondersteunt de bodemwereld met kennis over bodemsanering, -bescherming en -beheer voor een duurzaam gebruik van de bodem en de ondergrond. Daarnaast ondersteunt Bodem+ bij de uitvoering van financiële regelingen en het implementeren van nieuw beleid.
Bodem+ streeft naar een duurzaam gebruik van de bodem. Bodem+ vormt een schakel tussen beleidsvorming en de uitvoeringspraktijk van provincies en gemeenten, bijvoorbeeld door het aanbieden van een praktijkgerichte vertaling van beleid, de introductie van instrumenten en het vervullen van een vraagbaakfunctie.
Interprovinciaal Overleg [3]
Ministerie van Infrastructuur en Milieu [4]
Unie Van Waterschappen [5]
Vereniging van Nederlandse Gemeenten [6]
De website en helpdesk van Bodem+ garanderen snel een deskundig antwoord op vragen. Maar soms is er behoefte aan een persoonlijk gesprek. Het accountteam van Bodem+ staat voor u klaar om uw specifieke vragen op bodemgebied met u te bespreken. Hebben we het antwoord niet meteen paraat, dan zorgen we ervoor dat u snel een deskundig antwoord krijgt. Daarnaast bezoeken de accountmanagers tenminste één maal per jaar alle bevoegde gezagen.
Het team bestaat uit:
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|---|---|---|---|---|---|
|
Herman Miedema |
Jan Klein Kranenburg |
Paul de Wilde |
Fred Mudde |
Jan Frank Mars |
Michiel Gadella |
Hier kunt u uw vragen aan de helpdesk stellen.
Heeft u een vraag voor de helpdesk? Kijk voor u belt eerst eens verder op de site, bijvoorbeeld tussen de veelgestelde vragen (FAQ) [51]. Wellicht vindt u het antwoord op uw vraag.
Als u het antwoord niet kunt vinden, dan kunt u via het formulier [59] uw vraag doorgeven aan de helpdesk. U kunt uw vraag ook telefonisch stellen op werkdagen tussen 9:00 en 12:00 uur. Het telefoonnummer is: 088 602 51 23. Ons streven is om binnen 2 werkdagen uw vraag te beantwoorden. In geval van specialistische vragen of indien afstemming met andere organisaties nodig is kan beantwoording langer duren.
Hier kunt u uw vragen aan de helpdesk stellen.
Heeft u een vraag voor de helpdesk? Kijk voor u belt eerst eens verder op de site, bijvoorbeeld tussen de veelgestelde vragen (FAQ) [51]. Wellicht vindt u het antwoord op uw vraag.
Als u het antwoord niet kunt vinden, dan kunt u via onderstaand formulier uw vraag doorgeven aan de helpdesk. U kunt uw vraag ook telefonisch stellen op werkdagen tussen 9:00 en 12:00 uur. Het telefoonnummer is 088 602 51 23. Ons streven is om binnen 2 werkdagen uw vraag te beantwoorden. In geval van specialistische vragen of indien afstemming met andere organisaties nodig is kan beantwoording langer duren.
Onze helpdeskmedewerkers verdiepen zich in zo veel als mogelijk verschillende bodemdossiers. Het is mogelijk dat de helpdeskmedewerk(st)er die u aan de lijn krijgt echter niet zelf de specialist is voor het onderdeel van de bodemwet- en regelgeving van uw specifieke bodemvraag. In dat geval raadpleegt hij/zij een deskundige collega. Graag uw begrip hiervoor. 's Middags is de bodemhelpdesk gesloten en benutten wij om digitale en complexe telefonische vragen uit de ochtend af te handelen.
Prinses Beatrixlaan 2
2595 AL DEN HAAG
Routebeschrijving [60]
Zie kaart: Google Maps [61]
Postbus 93144
2509 AC DEN HAAG
088 602 51 23
088 602 90 23
bodemplus@agentschapnl.nl [62]
Route en adres [63]
Tot december 2010 publiceerde Bodem+ ieder kwartaal de Editie Bodem+. Met het kwartaalblad wilde Bodem+ uitgebreider ingaan op wat er speelt op bodemgebied. De wens is om ontwikkelingen te belichten vanuit verschillende invalshoeken, waarbij Bodem+ als onafhankelijke schakel tussen beleid en praktijk opereert. Hieronder kunt u de publicaties van de Editie Bodem+ downloaden.
Bodem+ ontwikkelt, onderhoudt en implementeert instrumententen ter ondersteuning van de decentrale overheden bij de uitvoering van de bodemsaneringsoperatie, bodembescherming en bodembeheer.
Voor een goede ondersteuning van de lokale uitvoering van bodembeheertaken is goed instrumentarium nodig. Er zijn de afgelopen jaren al diverse instrumenten ontwikkeld. Daarnaast participeert en initieert Bodem+ onderzoek naar nieuwe instrumenten. Belangrijke partners hierbij vormen (naast VROM en de bevoegde gezagen) SKB en SIKB.
Bestaande instrumenten zijn:
Samenwerking met andere partijen is voor Bodem+ essentieel voor het slagen van haar missie. Feitelijk is samenwerking essentieel voor het welslagen van het bodembeleid als geheel, juist nu het duurzaam gebruik van de bodem zo sterk raakt aan tal van maatschappelijke thema’s en opgaven. Bodem+ neemt deel aan enkele samenwerkingsverbanden en platforms.
De samenwerking geldt niet alleen voor provincies, gemeenten, milieudiensten, waterschappen, ministeries en het bedrijfsleven, maar ook voor gebruikers (natuur, landbouw, watersector, grondstoffensector, energie, industrie) en kennisinstituten. Met de verbreding van het bodembeleid over thema’s als klimaat, voedsel, natuur en ruimtelijke ordening is het duidelijk dat duurzaam gebruik van de bodem vraagt om expertise van veel partijen.
Samenwerkingsverbanden en platforms
In de praktijk bestaat een sterke behoefte aan kennisuitwisseling tussen o.a. overheden, bedrijfsleven, projectontwikkelaars, notarissen en adviesbureau’s die in hun werkveld met ‘bodem’ te maken hebben. Het gaat niet alleen om de uitwisseling van specifieke kennis, maar ook ervaringen, innovatieve ideeën en nieuwe ontwikkelingen.
Om aan deze behoefte invulling te geven zijn er in de praktijk diverse initiatieven gestart. De provinciale Bodemcontactgroep in Zeeland is hier een voorbeeld van. Deelnemende partijen als projectontwikkelaars, brancheverenigingen en grootsaneerders worden enerzijds op de hoogte gehouden van ontwikkelingen op het gebied van bodem, anderzijds horen overheden waar men in de dagelijkse praktijk tegenaan loopt en kunnen deze signalen verwerken in hun beleid.
Alle Gelderse gemeenten hebben een vertegenwoordiging in het Gelders Bodemberaad (GBB). Dit bodembeheerplatform wil samenwerking tussen betrokken overheden bevorderen.
Eens per jaar vindt een bijeenkomst (platformdag) plaats waarbij één van de gemeenten gastheer is. Kennisuitwisseling staat op zo’n dag centraal. Kern van het GBB is de zogenaamde Kerngroep, waarin de meest actieve personen op bodemgebied bij gemeenten, milieuregio's, provincie en waterschappen onderling afstemmen. De Kerngroep komt ca. 5 keer per jaar bij elkaar met als taken: uitwisselen ontwikkelingen, werkgroepen / projecten opstarten, regiobijeenkomsten organiseren én de jaarlijkse platformdag.
Contact: Monique Curré [118] (Secretaris)
De Beleidsgroep Bodembeheer Limburg (BBL) is een ambtelijke werkgroep waarin tien gemeenten (Maastricht, Eijsden, Heerlen, Sittard-Geleen, Roermond, Venray, Bergen, Weert, Kerkrade en Venlo) samen met de Provincie werken aan een verdere uitwerking, actualisering en aanpassing van bodembeleid voor deze provincie.
Naast de algemene voordelen die samenwerking biedt, heeft deze werkgroep als doel te komen tot onderlinge afstemming van beleid zodat binnen de provincie Limburg op hoofdlijnen uniform beleid wordt gehanteerd.
Bodemzorg Limburg is een platform over bodemzorg in Limburg voor overheid en bedrijfsleven. Deze site is een initiatief van Nazorg Limburg, een beheersorganisatie zonder winstoogmerk, met een ruime expertise in met name het beheer van:
De Limburgse werkgroep bouwstoffen en grondstromen (LWBG) is een werkgroep die de hele markt vertegenwoordigt. De werkgroep bestaat uit het bedrijfsleven, adviseurs, grondbanken, Rijkswaterstaat, Waterschapsbedrijf Limburg, de provincie en gemeenten.
De LWBG heeft een schakelfunctie tussen wetgeving en praktijk. Naast kennisoverdracht verzorgt de LWBG praktische handreikingen. Ook beantwoordt de LWBG praktijkvragen. Door de brede samenstelling is de werkgroep in staat om snel te kunnen reageren op nieuwe wetgeving en knelpunten. De LWBG verspreidt vier maal per jaar een nieuwsbrief over de ontwikkelingen rondom bouwstoffen en grondstromen.
De MOLO-werkgroep Platform Bodembeheer Brabant (PBB) bestaat sinds 15 oktober 1997 en is een samenwerkingsverband van Brabantse gemeentes, gewesten, waterschappen, Rijkswaterstaat en de provincie Noord-Brabant.Onder regie van een kerngroep bestaande uit vertegenwoordigers van de diverse overheden wordt maatschappelijk draagvlak gezocht voor het omgaan met bodemkwaliteit en de afstemming van bodembeleid. Een overzicht van de doelstellingen van het PBB vindt u op onderstaande pagina.
Het PBB brengt nieuwsbrieven uit en diverse projectgroepen stellen handreikingen op.
Deelnemers aan het platform organiseren meerdere keren per jaar regiobijeenkomsten waarin ze bijpraten over recente ontwikkelingen op bodemgebied. Eenmaal per jaar is er een platformdag. Meer informatie vindt u via onderstaande link.
In het Overijssels bodemoverleg zijn de bevoegde gezagen/budgethouders Wbb vertegenwoordigd, te weten: de provincie Overijssel en de gemeenten Zwolle, Deventer, Almelo, Hengelo en Enschede.
In het overleg wordt in breedste zin gesproken over de uitvoering van de bodemgerelateerde overheidstaken waarbij het doel is om kennis en ervaring te delen en door onderlinge afstemming daar waar wenselijk en mogelijk de beleidskeuzes op elkaar af te stemmen.
Contact: Petra Oostendorp-Bruinis [123] (Voorzitter)
Ontwikkelingen zoals Kwalibo hebben een positief effect op de kwaliteit van de bodemsaneringsoperatie. Een onbedoeld nadeel is dat de overheid en de markt van elkaar lijken te vervreemden. In Twente heerste het besef dat markt en overheid elkaar nodig hebben. Om een goede relatie te behouden is ervoor gekozen om in een informeel samenwerkingsverband kennis en ervaringen uit te wisselen. Om de neutraliteit te garanderen is het initiatief ondergebracht bij SKB en draagt de naam SKB-Oost.
Door te kiezen voor een regionale benadering wordt de band versterkt. De Twentse grenzen worden dan ook strikt gehanteerd. Partners zijn in eerste instantie de gemeenten Enschede en Almelo, NTP, Dusseldorp, Plegt Vos, De Woonplaats, Geofox en Lankelma.
Er worden bijeenkomsten georganiseerd waar presentaties gegeven worden en waar excursiemogelijkheden zijn. Er zijn ook ideeën voor stages van overheidsmedewerkers bij marktpartijen en vice versa. SKB-Oost kent momenteel een adressenbestand van 50 - 60 leden. Zie ook pagina 11 van Editie Bodem+, nr. 18, december 2009 [pdf, 2,54 Mb] [124].
Indien u vragen en/of opmerkingen heeft, kunt u contact opnemen met de heer Paul Kuipers, van de firma Lankelma 0546 53 20 74
Netwerk grondstromen Utrecht
Sinds medio 2000 is in de provincie Utrecht het Netwerk Grondstromen Utrecht (netwerk) operationeel. Het netwerk bestaat uit een vaste kern van medewerkers van verschillende organisaties (gemeenten, milieudiensten, waterschappen, politie, provincie) en een achterban van alle ambtenaren die betrokken zijn bij grondstromen. De provincie draagt zorg voor de continuïteit en levert de voorzitter en de secretaris.
Het netwerk richt zich op de taken van de bevoegde gezagen bij handelingen met verontreinigde grond of steenachtige materialen. De doelstelling van het netwerk is het creëren van een infrastructuur voor onderlinge afstemming en kennisuitwisseling en het uniformeren van de wijze waarop de wettelijke taken worden uitgevoerd. Zo wil het netwerk voorzien in de behoefte van de betrokken medewerkers om technisch inhoudelijke kennis uit te wisselen over praktijkvraagstukken.
De provincie Zeeland legt nieuwe verbindingen. Ook op gebied van bodem. Op 8 november werd een nieuw initiatief gelanceerd: De Bodemcontactgroep.
De heer C.J. Colijn, directeur van de Directie Ruimte Milieu en Water van de provincie Zeeland, opende de eerste zogenaamde werkconferentie van de Bodemcontactgroep. Dit initiatief is voortgekomen uit de wens van de provincie om in gesprek te komen met professionele partijen die in hun werkveld, vaak in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen of op vastgoedgebied, met bodemverontreiniging te maken hebben.
Voor de uitvoering van de bodemsaneringsoperatie in de provincie zijn partners nodig. Partners met specifieke kennis en innovatieve ideeën. Partners dus om gezamenlijk mee aan de slag te gaan. Bodemsanering moet een integraal onderdeel zijn binnen ruimtelijke ontwikkelingen en vastgoedbeheer. Dus niet een bodemsanering als konijn uit de hoed als alle plannen gemaakt zijn en contracten gesloten zijn. Daar wordt niemand blij van. Tijdig meewegen en inpassen is de boodschap. Tijd voor nieuwe verbindingen dus. De bodemcontactgroep voorziet daarin als netwerk- en discussieplatform waar makelaars, projectontwikkelaars, bankiers, advocaten, notarissen, accountancy, brancheverenigingen, adviesbureaus, nutsbedrijven en grootsaneerders en natuurlijk provinciale en gemeentelijke medewerkers elkaar kunnen vinden.
Middels prikkelende werkconferenties worden thema's op gebied van bodembeheer gepresenteerd en gezamenlijk uitgediept. Hierbij gaat het niet om de technische zaken maar juist om de juridische, financiële en organisatorische aspecten rond bodem. Deze werkmethode geeft de deelnemers enerzijds zicht op ontwikkelingen op gebied van bodem. Anderzijds hoort de provincie waar de deelnemers in de dagelijkse praktijk op gebied van bodem tegenaan lopen. Deze signalen kunnen in het beleid verwerkt worden waardoor de provincie beter kan faciliteren. Resultaat is een soepeler, efficiëntere en breder gedragen bodemsaneringsoperatie.
De reacties na afloop van de eerste bodemcontactgroep, waarin de deelnemers actief aan de slag gingen met het onderwerp "Nazorg bij saneringslocaties, wie draagt de verantwoordelijkheden en de risico's" waren voluit positief. Een gehoorde vraag was zelfs waarom de provincie niet eerder met dit initiatief is gekomen. De deelnemers ervaren een informele uitwisseling van informatie met de provincie als zeer waardevol. Ook het onderling kunnen uitwisselen van standpunten en ervaringen op gebied van bodem werd door de deelnemers gewaardeerd. Voor velen, en zeker voor de provincie, was de eerste bijeenkomst dan ook een eerste aanzet tot het leggen van nieuwe verbindingen.
Voor wie meer wil weten over de bodemcontactgroep? Walter Jonkers, werkzaam bij directie Ruimte, Milieu en Water, cluster bodem van de provincie Zeeland kan er alles over vertellen: 0118 - 631708.
Bodem+ is een uitvoeringsorganisatie voor het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, provincies, gemeenten en waterschappen. We voeren rijkstaken uit, assisteren beleidsdirecties van ministeries bij beleidsvoorbereiding, -implementatie en -monitoring, ondersteunen decentrale overheden bij bodembeleidsontwikkeling en delen kennis.
Bodem+ is een initiatief en opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu [4] en wordt sinds 2009 mee aangestuurd door provincies (Interprovinciaal Overleg [3]) en gemeenten (Vereniging van Nederlandse Gemeenten [6]) en sinds 2010 waterschappen (Unie Van Waterschappen [5]). Bodem+ is een onderdeel van de directie NL – Milieu & Leefomgeving van Agentschap NL. Meer informatie over het beleid bij Agentschap NL en de verantwoording vindt u op de site van Agentschap NL [126].
Missie
De missie van Bodem+ is:
"Door het aanbieden en borgen van kennis een succesvolle transitie naar een duurzaam gebruik van de bodem en ondergrond bij de doelgroepen te laten slagen".
Bodem+ is dus niet de organisatie die het bodembeleid bepaalt of uitvoert. Bodem+ ondersteunt vraaggestuurd en verbindt de diverse overheden die dat wel doen.
Taken
Bodem+ heeft drie hoofdtaken:
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
|---|---|---|---|
|
Unitmanager Niek Knaap [127] tel. 088 602 52 83 |
Unitmanager Gilbert Boerekamp [128] tel. 088 602 55 77 |
Unitmanager Auke Oostra [129] tel. 088 602 56 98 |
Sectormanager Henk van Zoelen tel. 088 602 56 90 |
Bodem+ voert wettelijke taken uit in het kader van:
Bbk: Erkenningen [22] en Gelijkwaardigheidsverklaring IBC [27] Besluit bodemkwaliteit
Sinds 2008 stelt het Besluit bodemkwaliteit eisen aan het toepassen van steenachtige bouwstoffen en grond. Daarnaast worden sinds 2006 eisen gesteld aan de kwaliteit en de integriteit van uitvoerende organisaties. De aangewezen werkzaamheden mogen alleen worden uitgevoerd door erkende bodemintermediairs. Bodem+ behandelt de aanvragen tot erkenning en publiceert de overzichten met erkende intermediairs. De erkende kwaliteitsverklaring dient als milieuhygiënische verklaring en geeft aan dat het product voldoet aan de eisen van het besluit.
Bbk: Fabrikant-eigenverklaring [24]
Een nieuw type milieuhygiënische verklaring in het kader van het Bbk is de fabrikant-eigenverklaring. Deze wordt door de producent zelf afgegeven zonder periodieke externe controles door een erkende certificerende instelling, zonder erkenning van de verklaring door onze ministers en door Bodem+ gepubliceerd. Ook kunt u bij Bodem+ op grond van het Bbk een gelijkwaardigheidsverklaring aanvragen ten aanzien van isolerende voorzieningen (IBC) die afwijken van de door de minister gestelde regels.
Bssa: Verklaring van niet-reinigbaarheid [40] voor ernstig verontreinigde grond
Sinds 1996 geldt een stortverbod voor ernstig verontreinigde grond (Bssa). Voor te storten ernstig verontreinigde grond moet u een ontheffing aanvragen voor dit stortverbod. Voor deze wettelijke taak is de Minister van VROM aangewezen als het bevoegde orgaan. Bodem+ behandelt in mandaat [138] de aanvragen om verklaringen van niet-reinigbaarheid voor ernstig verontreinigde grond.
Onze helpdesk krijgt vaak terugkomende vragen.
Hieronder hebben wij alle pagina's met veelgestelde vragen en antwoorden voor u onder elkaar gezet.
Bodem+ biedt op haar website ruimte voor collegiale kennisuitwisseling aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. In deze rubriek kunt u als overheidsorganisatie, producten laten plaatsen waarvan u denkt dat deze nuttig zijn voor (uw collega’s bij) andere overheden.
In deze rubriek worden bij een aantal thema’s documenten beschikbaar gesteld waar u mogelijk uw voordeel mee kunt doen. Hierbij kunt u denken aan handleidingen, checklisten, voorbeelden van beschikkingen enz. Bij ieder document wordt een korte beschrijving gegeven van het thema en de contactgegevens van de organisatie die het product beschikbaar heeft gesteld.
Thema’s:
Plaatsingsbeleid
Praktijkvoorbeelden worden alleen geplaatst op verzoek van een overheidsinstelling en met toestemming van de betreffende overheidsinstelling. Bij het praktijkvoorbeeld wordt een contactpersoon aangegeven en een verwijzing naar de betreffende overheidsinstelling. Bodem+ beslist uiteindelijk over plaatsing.
Praktijkvoorbeelden aanmelden
Heeft u ook een product dat nuttig kan zijn voor andere overheden? Meldt dit praktijkvoorbeeld dan aan voor plaatsing op onze website. Hiervoor kunt u gebruik maken van het standaard format [186]. Indien u vragen heeft kunt u contact opnemen met Bert Brok [187].
Bodem+ is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de geplaatste documenten. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de geplaatste documenten ligt bij de opsteller van het product. Tevens willen wij u er op wijzen dat de geplaatste voorbeelden door of in opdracht van overheden in het hele land zijn ontwikkeld en uitsluitend een voorbeeldfunctie hebben.
Links:
[1] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/bodemplus355.jpg
[2] http://www.agentschapnl.nl/divisie/nl-milieu-en-leefomgeving
[3] http://www.ipo.nl/
[4] http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ienm
[5] http://www.uvw.nl/
[6] http://www.vng.nl/
[7] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/onderwerpen-bodem-en-ondergrond
[8] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/activiteitenbesluit-barim
[9] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/asbest-bodem-0
[10] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodemsanering-bedrijfsterreinen
[11] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/besluit-bodemkwaliteit
[12] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/besluit-uniforme-saneringen-bus
[13] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodembeleid
[14] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/impuls-lokaal-bodembeheer-2012
[15] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/convenant-bodemontwikkelingsbeleid-en-aanpak-spoedlocaties
[16] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemhelpdesk
[17] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodeminformatiebeheer
[18] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/organisatie-bodem
[19] http://www.agentschapnl.nl/en/programmas-regelingen/soil
[20] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodemsanering
[21] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/duurzaam-gebruik-van-de-ondergrond
[22] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/erkenningen-besluit-bodemkwaliteit
[23] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/zoeken-naar-erkende-instellingen
[24] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/fabrikant-eigenverklaring
[25] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/project-gebiedsgericht-grondwaterbeheer
[26] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/duurzame-gebiedsontwikkeling
[27] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/gelijkwaardigheidsverklaring-ibc
[28] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/handreikingen-gemeentelijk-bodembeleid
[29] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/instrumenten-bodemsanering
[30] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/kwaliteitsborging-het-bodembeheer
[31] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/meldpunt-bodemkwaliteit
[32] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/mtbe-en-etbe
[33] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/nazorg
[34] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/nederlandse-richtlijn-bodembescherming
[35] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/kennisplein-ondergrond
[36] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/programmering-en-financiering-van-bodemsaneringsoperatie
[37] http://www.agentschapnl.nl/nl/search/apachesolr_search/Toezicht%20handhaving%20Bodembeheer
[38] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/toezicht-en-handhaving-besluit-bodemkwaliteit
[39] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/toezicht-en-handhaving-bodemsanering
[40] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/verklaring-niet-reinigbaarheid-grond
[41] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/zoeken-naar-verleende-en-geweigerde-verklaringen-grondbaggerspecie
[42] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/verwerking-grond-en-baggerspecie
[43] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/landelijk-overzicht-stortplaatsen
[44] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/landelijk-overzicht-verwerkers
[45] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/wet-bodembescherming-wbb
[46] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/wet-kenbaarheid-publiekrechtelijke-beperkingen
[47] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/warmte-koude-opslag
[48] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/editie-bodem-kwartaalblad-van-bodem
[49] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/instrumenten-bodembeheer
[50] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/praktijkvoorbeelden-bodem
[51] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/overzicht-faq-paginas-bodem
[52] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemcontact-en-werkgroepen
[53] mailto:herman.miedema@agentschapnl.nl
[54] mailto:jan.kleinkranenburg@agentschapnl.nl
[55] mailto:paul.dewilde@agentschapnl.nl
[56] mailto:fred.mudde@agentschapnl.nl
[57] mailto:janfrank.mars@agentschapnl.nl
[58] mailto:michiel.gadella@agentschapnl.nl
[59] http://www.agentschapnl.nl/formulieren/bodemhelpdesk-formulier
[60] http://www.agentschapnl.nl/organisatie/routebeschrijving-en-adres-vestiging-den-haag
[61] http://maps.google.nl/?q=Prinses+Beatrixlaan+2%2C+Den+Haag%2C+nl
[62] mailto:bodemplus@agentschapnl.nl
[63] http://www.agentschapnl.nl/organisatie/routebeschrijving-en-adres-vestiging-utrecht
[64] http://maps.google.nl?q=Croeselaan+15%2C+Utrecht%2C+nl
[65] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodem22-24-348349.pdf
[66] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus21-24-343476.pdf
[67] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus20-24-338132.pdf
[68] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus19-24-332568.pdf
[69] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus18-24-323772.pdf
[70] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/Editiebodemplus17-24-314162.pdf
[71] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/Editiebodemplus16-24-306894.pdf
[72] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus15-24-300300.pdf
[73] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus14-24-289926.pdf
[74] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus13-24-284483.pdf
[75] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus12-24-273864.pdf
[76] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus11-24-249639.pdf
[77] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus10-24-241706.pdf
[78] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus09-24-233039.pdf
[79] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus08-24-220368.pdf
[80] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus07-24-207736.pdf
[81] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus06-24-200914.pdf
[82] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/200607periodiek-24-191363.pdf
[83] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/200603periodiek-24-184574.pdf
[84] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus03-24-174236.pdf
[85] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus02-24-167305.pdf
[86] http://www.agentschapnl.nl/../../../sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus01-24-127742.pdf
[87] http://www.bodemrichtlijn.nl/topics/projectbeheer/kostenbeheersing/instr001.html
[88] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/k-soil
[89] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/rekenmodel-nazorg-en-bodemsanering-rb-renabo
[90] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/verbetering-kostenbeheersing-bodemsaneringsprojecten-rapport
[91] http://www.bodemrichtlijn.nl/?id=bodemonderzoek/applicatie.html
[92] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/instrumenten-besluit-bodemkwaliteit
[93] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodemkwaliteitskaarten
[94] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/normstelling-en-bodemkwaliteitsbeoordeling-nobo
[95] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/risicotoolbox-rtb
[96] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/handreiking-besluit-bodemkwaliteit
[97] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/Handreiking_handhaving_Bbk_definitief_31032010-24-332304.pdf
[98] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/handhaving-uitvoeringsmethode-besluit-bodemkwaliteit-hum-bbk
[99] http://www.bodemambities.nl/
[100] http://gis.mr-hosting.nl/mapguide/ggb.php
[101] http://www.wkotool.nl/
[102] http://www.bodemrichtlijn.nl/
[103] http://www.risicotoolboxbodem.nl/
[104] http://www.expertisenetwerkbodemenondergrond.nl/
[105] http://www.bewustbodemgebruik.nl/
[106] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/organisation
[107] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/interreg-citychlor
[108] http://www.baggernet.info/
[109] http://www.platformbodembeheer.nl/
[110] http://www.platformtoezichtbodembeheer.nl/
[111] http://www.linkedin.com/groups/Nederlandse-Bodem-Professionals-1356877?trk=myg_ugrp_ovr
[112] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemoverleggen-gelderland
[113] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemwerkgroepen-limburg
[114] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemwerkgroepen-noord-brabant
[115] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemwerkgroepen-overijssel
[116] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemwerkgroepen-utrecht
[117] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/bodemwerkgroepen-zeeland
[118] mailto:m.curre@prv.gelderland.nl
[119] http://www.limburg.nl/nl/html/algemeen/beleid/milieuenergie/bodem/bodem.asp#a5K0B06VQ2RE05B7AEG35
[120] http://www.nazorglimburg.nl/
[121] http://www.lwbg.nl/
[122] http://www.molo.nl/werkgroepen/Platform+Bodembeheer+Brabant/default.aspx
[123] mailto:petra.oostendorp@oranjewoud.nl
[124] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/EditieBodemplus18-24-323772.pdf
[125] http://www.tag-advies.nl/netgrond/start.html
[126] http://www.agentschapnl.nl/
[127] mailto:mailto:niek.knaap@agentschapnl.nl
[128] mailto:mailto:gilbert.boerekamp@agentschapnl.nl
[129] mailto:mailto:auke.oostra@agentschapnl.nl
[130] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/accountteam-bodem
[131] http://www.agentschapnl.nl/programmas-regelingen/netwerken-bodem
[132] http://www.agentschapnl.nl/blog/blog-van-henk-van-zoelen
[133] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/bijlagen/jaarwerkplan_Bodemplus_2012_0.pdf
[134] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/jaarwerkplan_bodemplus_2011-24-347314.pdf
[135] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/bijlagen/jaarrappportage_bodemplus_2010_0.pdf
[136] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/bodemplus_jaarwerkplan_2010-24-326688.pdf
[137] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/bodemplus_werkprogramma_2010-2014-24-326687.pdf
[138] http://wetten.overheid.nl/BWBR0017690
[139] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-aanvraag-erkenningen-onder-het-besluit-bodemkwaliteit
[140] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-het-activiteitenbesluit-en-opslag-van-vloeibare-brandstoffen-afgewerkte
[141] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-bodembescherming-het-activiteitenbesluit
[142] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-asbest-bodem
[143] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-bedrijvenregeling
[144] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/overzicht-veelgestelde-vragen-paginas-besluit-bodemkwaliteit
[145] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-besluit-uniforme-saneringen-bus
[146] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-circulaire-bodemsanering
[147] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-eural
[148] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-impuls-lokaal-bodembeheer-ilb
[149] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-kwalibo
[150] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-het-meldpunt-bodemkwaliteit
[151] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-nazorg
[152] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-nrb
[153] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-saneren-en-saneringshandelingen
[154] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-verklaringen-van-niet-reinigbaarheid-voor-grond
[155] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-waterwet-wtw-en-overgangsrecht-wet-bodembescherming-wbb
[156] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-wet-bodembescherming
[157] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-warmte-koude-opslag
[158] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-de-wkpb
[159] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-voorlichtingsbijeenkomst-wkpb-op-27-juni-2007
[160] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-zoekingang-verklaringen-online
[161] http://www.agentschapnl.nl/faq/veelgestelde-vragen-over-zoekmenu-erkende-bodemintermediairs
[162] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asbest/vraag-en-antwoord
[163] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bodem-en-ondergrond/
[164] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bodem-en-ondergrond/vraag-en-antwoord/wat-is-grondbeleid.html
[165] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/steden/stedelijke-vernieuwing
[166] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bodem-en-ondergrond/aanpak-bodemverontreiniging
[167] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bodem-en-ondergrond/grond-en-baggerspecie
[168] http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/basisregistraties/publiekrechtelijke-beperkingen
[169] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-besluit-bodemkwaliteit
[170] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-informatiebeheer
[171] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-bodembeheerplannen-en-grondstromenbeleid
[172] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-gebiedsgericht-grondwaterbeheer
[173] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/grondwaterkaart-noord-brabant
[174] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-nazorg-ontwikkelingen-stortplaatsen
[175] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-lokale-bodemambities
[176] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-aardkundige-waarden
[177] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-bodem-en-ruimtelijke-ordening
[178] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/regionale-bodematlas-regio-midden-holland
[179] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/regionaal-bodembeleid-gelderland
[180] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/handreiking-afwegingsmethoden-bodemsanering
[181] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-wbb
[182] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/praktijkvoorbeelden-wet-kenbaarheid-publiekrechtelijke-beperkingen
[183] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/uitvoeringsprocedure-bodemsaneringsoperatie-provincie-limburg
[184] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/bodemonderzoek-en-beoordeling-door-bevoegd-gezag-wbb
[185] http://www.agentschapnl.nl/onderwerp/verschillen-tussen-situ-bodem-en-ex-situ-grondkwaliteit
[186] http://www.agentschapnl.nl/sites/default/files/sn_bijlagen/FORMAT_praktijkvoorbeelden-24-207652.doc
[187] mailto:bert.brok@agentschapnl.nl