Indienen via eLoket WBSO

Het eLoket is een nieuwe manier van indienen van uw WBSO-aanvraag. U heeft geen apart WBSO-aanvraagprogramma meer nodig. 

Het eLoket werkt ook op besturingssystemen als Apple en Linux. Vanaf iedere werkplek kunt u online uw WBSO-aanvraag indienen of bekijken.

Voor inloggen op het eLoket sluit Agentschap NL aan op een overheidsbreed initiatief eHerkenning [15]. Met een nieuw eHerkenningsmiddel hebt u één digitale sleutel waarmee u zich eenvoudig bekend kunt maken bij verschillende overheidsdienstverleners. [8]Ga naar het eLoket [16]

LET OP: Voor het indienen van een WBSO-aanvraag hebt u een eHerkenningmiddel nodig met betrouwbaarheidsniveau 2 (EH2**).
Een overzicht van de aanbieders en de verschillen staat op deze pagina [17] van de website van eHerkenning. Onderaan deze webpagina staat een verwijzing naar 'informatieoverzicht aanbieders' voor een duidelijk overzicht.

Voorwaarden voor deelname en gebruik van eHerkenning en eLoket

• Het aanschaffen en het gebruik van een eHerkenningsmiddel is niet gratis, de kosten verschillen per leverancier.
• De levering van het middel vindt plaats op basis van een overeenkomst tussen u en de leverancier van het eHerkenningsmiddel. Agentschap NL treedt alleen als tussenpersoon op. Voor vragen, klachten, reparatie en vervanging kunt u terecht bij de leverancier.  
• eHerkenning en eLoket zijn nog in ontwikkeling. Dit betekent dat nog niet alle functionaliteiten aanwezig zijn. Het is nu nog niet mogelijk om een vormvrije WBSO-aanvraag in te dienen via eLoket.
• Als tussenpersoon kunt u nog geen gebruik maken van een machtigingregister waarmee een klant u kan machtigen om namens hem of haar een aanvraag in te dienen. U kunt wel een ingescande machtiging als bijlage bij de aanvraag meesturen. 

Indienen via het aanvraagprogramma WBSO

Eén van de twee manieren om uw WBSO-aanvraag in te dienen is met het aanvraagprogramma WBSO [9]. Het aanvraagprogramma werkt alleen met Microsoft Windows. U dient uw aanvraag dan direct in vanuit het aanvraagprogramma. Na installatie leidt het programma u vanzelf door de relevante vragen. Tijdens het invullen voert het programma bovendien een aantal controles uit, onder meer op volledigheid. Na het invullen en controleren van uw aanvraag kunt u deze via internet indienen. Hiervoor hebt u wel een certificaat nodig.

Certificaat

Het certificaat is een digitaal paspoort dat u veilig toegang geeft tot het elektronisch aanvragen bij Agentschap NL. Hebt u nog geen certificaat, dan kunt u op senterloket [18] een certificaat aanvragen. U kiest op deze website voor 'Aanmelden voor certificaat'. U vult de gevraagde gegevens in, bedenkt een pincode en klikt op de knop verzenden.

Meteen nadat u de gegevens hebt verstuurd, krijgt u de gelegenheid het certificaat te installeren op uw eigen computer. Gelijktijdig toetst Agentschap NL uw certificaataanvraag. Is Agentschap NL akkoord, dan krijgt u een brief met een code waarmee u uw certificaat definitief kunt autoriseren. Vanaf het moment dat Agentschap NL uw certificaataanvraag getoetst heeft, kunt u uw WBSO aanvraag indienen vanuit het aanvraagprogramma. U hoeft niet te wachten tot u uw certificaat definitief geautoriseerd heeft. Let op dat een aanvraag alleen kan worden ingediend vanaf een computer waarop het certificaat is geïnstallleerd.

Downloads

Aanvraagprogramma WBSO [9](voor Windows)
Voorbeeldmachtiging WBSO [14]

Intermediair inschakelen voor uw WBSO-aanvraag

De WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk) is de meest gebruikte innovatie stimuleringsregeling in Nederland.

U kunt als ondernemer eenvoudig zelf een aanvraag indienen. Adviseurs van Agentschap NL helpen u graag als u er zelf niet uitkomt. Maar u kunt ook een intermediair inschakelen om de aanvraag voor u in te dienen.

Agentschap NL ontvangt hierover regelmatig vragen, daarom een aantal aandachtspunten waar u op kunt letten als u een intermediair wilt inschakelen:

1. Kies een intermediair die uw technologie kent en begrijpt wat u ontwikkelt.
2. Besteed aandacht aan het bewaken van de vertrouwelijkheid en kennisbescherming van uw S&O-projecten.
3. Spreek goed af welke diensten worden geleverd en welke prijs u daarvoor gaat betalen. Als u kiest voor de betaling van provisie achteraf (vaak aangeboden als ‘no cure no pay’), hebt u ook de mogelijkheid om dat te doen op basis van het daadwerkelijke aantal gerealiseerde S&O-uren. U voorkomt daarmee dat u meer moet betalen op basis van uw plannen in plaats van de werkelijk gemaakte uren. U weet pas achteraf of u aan het eind van de periode ook realiseert wat u hebt aangevraagd en toegekend hebt gekregen in de S&O-verklaring.
4. Afspraken voor lange tijd of onbepaalde tijd kunt u vermoedelijk niet of moeilijk opzeggen.
5. Stem duidelijk af met uw intermediair wie de aanvraag uiteindelijk indient. Als de intermediair namens u zal indienen of anderszins namens u optreedt, stel dan een heldere machtiging op. Voor Agentschap NL blijft u altijd zelf voor alles verantwoordelijk (aanvraag, S&O-administratie, mededeling van het gerealiseerde aantal S&O-uren en het indienen van de burgerservicenummers voor de S&O-uurloonbepaling).
6. Laat uw intermediair meerdere ondersteuningsmogelijkheden onderzoeken. De WBSO is vaak goed met andere ondersteuningsmogelijkheden te combineren, denk bijvoorbeeld aan de Innovatiebox [19].

Let op
Als u gebruik maakt van de diensten van een intermediair blijft u als aanvrager altijd zelf verantwoordelijk voor de correctheid van de verstrekte informatie!

Vragen?
Hebt u vragen of suggesties, neemt u dan gerust contact [12] met ons op.

Bezwaar en beroep WBSO

Tegen het (gedeeltelijk) afwijzen van uw WBSO-aanvraag kunt u bezwaar maken.  

U kunt bij Agentschap NL een gemotiveerd bezwaarschrift indienen. Na ontvangst van uw bezwaarschrift toetst Agentschap NL deze op volledigheid en ontvangt u een bevestiging. Tijdens een bezwaarfase kunt u uitgenodigd worden voor een hoorzitting. De hoorzitting vindt plaats bij Agentschap NL. Tijdens een hoorzitting geven wij u de gelegenheid om uw bezwaar mondeling toe te lichten. Na het bezwaar ontvangt u een nieuwe beschikking.

Als u zich niet kunt vinden in de beslissing die Agentschap NL op uw bezwaarschrift neemt, kunt u beroep aantekenen bij het
college van Beroep voor het bedrijfsleven [20]. Agentschap NL wijst u in de beschikking op de bezwaar- en beroepsmogelijkheden.

Indien u bezwaar of beroep wilt aantekenen tegen een gedeeltelijk afgewezen aanvraag kunt u, in afwachting van de afhandeling van het bezwaar of beroep, wel al de S&O-afdrachtvermindering toepassen op grond van het aan u toegekende bedrag voor uw innovatieproject(en).

Als Agentschap NL na een bezwaar- of beroepsprocedure (gedeeltelijk) aan uw bezwaren tegemoet komt, ontvangt u een aanvullende-S&O-verklaring. Het is mogelijk dat de aanvullende S&O-verklaring pas wordt afgegeven na afloop van een kalenderjaar waarop de aanvraag betrekking heeft. In dat geval kunt u de S&O-afdrachtvermindering later verrekenen door het indienen van één of meerdere correctieberichten bij de Belastingdienst.

Downloads

Brochure Een bezwaarschrift, wat betekent dat? [21]

Financieel voordeel WBSO

In 2011 bedraagt de zogenoemde S&O-afdrachtvermindering 50% over de eerste 220.000 euro aan loonkosten voor S&O. Voor de resterende S&O-loonkosten is dit 18%, tot een maximum van 14 miljoen euro per kalenderjaar. Bent u een starter dan is de vermindering over de eerste 220.000 euro zelfs 64%.

Zelfstandigen, die in een kalenderjaar minimaal 500 uren speur- en ontwikkelingswerk verrichten, komen in aanmerking voor een vaste aftrek voor de inkomstenbelasting. De extra aftrek voor zelfstandigen bedraagt in 2011 12.104 euro. U kunt in aanmerking komen voor een aanvullende S&O-aftrek voor starters van 6.054 euro als u in een of meer van de 5 voorafgaande kalenderjaren geen ondernemer was en u niet meer dan tweemaal de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk heeft toegepast.
 
U kunt dit voordeel verrekenen met de Belastingdienst in uw maandelijkse loonheffingen of met uw inkomstenbelasting.

Schuiven met S&O-uren binnen een S&O-verklaring

Binnen een S&O-verklaring mag u met de S&O-uren schuiven tussen projecten. Wanneer u bijvoorbeeld aan een project minder tijd besteedt, mag u de resterende uren van dat project overhevelen naar één of meer andere goedgekeurde S&O-projecten die meer uren vragen.

Innovatiebox

Met een S&O-verklaring kunt u, onder een aantal voorwaarden, gebruikmaken van de innovatiebox. U betaalt dan 15 tot 20% minder belasting over uw winst uit innovatieve activiteiten. Meer informatie over de innovatiebox en aan welke eisen u moet voldoen om in aanmerking te komen, kunt u lezen in de brochure over de innovatiebox [24].
 

Verrekenen van het fiscale voordeel

Wanneer u een S&O-verklaring van Agentschap NL hebt ontvangen, kunt u het fiscale voordeel verrekenen.

De toegezegde S&O-afdrachtvermindering verrekent u in uw aangifte loonheffingen over de aangiftetijdvakken waarop de S&O-verklaring betrekking heeft.

Bent u zelfstandige en realiseert u in het betreffende kalenderjaar 500 uren of meer dan neemt u de aftrek S&O op in uw aangifte inkomstenbelasting. Meer informatie en voorbeelden treft u aan in de handleiding WBSO [6].

Samenloop met andere afdrachtverminderingen en subsidies

De WBSO is met bijna alle andere regelingen te combineren. De S&O-afdrachtvermindering kan niet worden toegepast op loon waarop al de afdrachtvermindering zeevaart is toegepast of als expliciet wordt aangegeven dat een samenloop met fiscale ondersteuningsregelingen niet is toegestaan.

Controlebezoeken WBSO

Gebruik maken van de WBSO biedt financieel voordeel maar brengt ook verplichtingen met zich mee.

Agentschap NL ziet erop toe dat het gebruik van de WBSO aan de voorwaarden voldoet. Agentschap NL kan daarom achteraf uw bedrijf bezoeken.

Tijdens een bedrijfsbezoek controleren adviseurs van Agentschap NL of de in uw aanvraag opgenomen gegevens overeenstemmen met de praktijk en of er wordt voldaan aan de wettelijke vereisten. De werkzaamheden die u uitvoert en de tijd die u aan S&O besteedt, toetst Agentschap NL aan de hand van uw S&O-administratie. Agentschap NL voert na afloop van een kalenderjaar steekproefsgewijs controles uit bij bedrijven die gebruik maken van de WBSO. Een controle kan ook gaan over het lopende jaar. De Belastingdienst controleert alleen of het bedrag van de S&O-verklaring juist wordt verrekend.

Oorzaken voor correctie achteraf

De WBSO stelt administratieve eisen. De ervaring is dat hierbij nog wel eens fouten worden gemaakt waardoor een correctie op de S&O-afdrachtvermindering nodig is. Als u niet correct hebt gehandeld kan Agentschap NL naast een correctie ook een boete opleggen.

Voorkom de volgende fouten: 

• De S&O-administratie is onvolledig of afwezig.
• S&O-uren zijn niet per persoon, per dag en per project bijgehouden.
• Werkzaamheden komen niet overeen met de door Agentschap NL goedgekeurde projecten.
• Er is niet of niet tijdig een mededeling gedaan van minder gerealiseerde uren.
• Er zijn uren buiten de aanvraagperiode meegenomen of er is geschoven met uren tussen S&O-verklaringen.
• Er zijn S&O-uren geschreven op verlofdagen en ziektedagen.
• Er zijn S&O-uren geschreven van stagiaires en/of afstudeerders.
• De S&O-medewerker staat niet op de loonlijst.

Mededelen WBSO

Als u gebruik hebt gemaakt van de S&O-afdrachtvermindering dan moet u rekening houden met het mededelen van uw gerealiseerde S&O-uren.

Hebt u minder S&O-uren gerealiseerd dan u toegekend hebt gekregen? Lees dan in uw S&O-verklaring of u een mededeling moet doen of niet.

Als u 2 jaar geleden S&O-afdrachtvermindering hebt toegepast, dan moet u opgave doen van de BSN’s (Burgerservicenummers) van uw S&O-medewerkers van twee jaar geleden. Wilt u gerealiseerde S&O-uren of BSN’s doorgeven dan hebt u alleen een wachtwoord nodig.
 
U ontvangt van Agentschap NL een herinneringsbrief om u erop te attenderen dat u mogelijk een mededeling van het aanal gerealiseerde S&O-uren moet doen. In deze brief staat het wachtwoord dat u nodig hebt. Per aanvraagjaar ontvangt een nieuw wachtwoord. Met dit wachtwoord en uw loonheffingennummer (ondernemers) of burgerservicenummer (zelfstandigen) kunt u inloggen op de website eMededelen [25]. Bent u uw wachtwoord voor eMededelen kwijt of hebt u het niet ontvangen? Dan kunt u een nieuw wachtwoord aanvragen door dit formulier [26] in te vullen.

Correctie-S&O-verklaring

Wanneer u een mededeling van het aantal gerealiseerde S&O-uren hebt gedaan, ontvangt u van Agentschap NL een correctie-S&O-verklaring. In deze correctie-S&O-verklaring staat een correctiebedrag. Dit bedrag is het deel van de toegekende S&O-afdrachtvermindering dat u niet hebt gerealiseerd. Afhankelijk van de S&O-afdrachtvermindering die u hebt toegepast, moet u dit correctiebedrag terugbetalen.
De correctie-S&O-verklaring verstuurt Agentschap NL altijd rechtstreeks naar de aanvrager. Agentschap NL verstrekt geen kopie aan een eventuele tussenpersoon.

Hebt u als zelfstandige een mededeling gedaan dat u minder dan 500 S&O-uren hebt gerealiseerd, dan trekt Agentschap NL uw S&O-verklaring(en) in.

Let op dat het niet doen van een mededeling van het aantal gerealiseerde S&O-uren tot een boete kan leiden!

Duurzame verven

Ursa Paint ontwikkelt en produceert duurzame verven. Hun Aquamarijn natuurverf, met plantaardige oliën als bindmiddel, is uniek in Nederland. Het bedrijf heeft met steun van de WBSO veel onderzoek gedaan om de verven duurzaam en watergedragen te maken. Er is vooral veel speurwerk verricht naar de omschakeling van terpentijn naar water.

Verf van het veld
“Dankzij de WBSO kunnen we één tot anderhalve arbeids-kracht extra aanstellen op ons laboratorium. In 1982 brachten we Nederlands eerste natuurverf op de markt onder de naam Aquamarijn”, vertelt technisch directeur Arnold van Westerhoven van Ursa Paint. “Als bindmiddel gebruikten we geen aardolieproduct, maar lijnolie uit lijnzaad.”

Duurzaam
Alle verven van Ursa Paint zijn nu op waterbasis of oplosmiddelarm. “We zijn begonnen met de parketlakken. Daar had je zwaar oplosmiddelengebruik, grote vloeroppervlakken en afgesloten ruimtes. Het leek ons heel zinvol om voor die lakken gezondere alternatieven te maken”, aldus Arnold van Westerhoven. Het afgelopen decennium zijn de watergedragen verven en lakken enorm in opkomst, constateert hij. “Dat komt mede door de wettelijke verplichting voor professionele schilders om in binnenruimtes verf op waterbasis te gebruiken. Dat heeft een flinke impuls gegeven.”

Problemen en oplossingen
Ursa Paint heeft met steun van de WBSO altijd veel onderzoek gedaan. Zoals zoeken naar de juiste bindmiddelsamenstellingen om de levensduur van de verf te verlengen. Veel speurwerk is ook verricht naar het watergedragen maken van de natuurverven. “Die waren eerst op basis van terpentijn, dat gewonnen wordt uit bomen. Het omschakelen naar watergedragen verf is een hele toer geweest. Dat moesten we helemaal zelf uitzoeken, omdat de gevestigde bindmiddelfabrikanten zich daar niet of nauwelijks mee bezighouden.”

Eén van de bijkomende problemen was dat lijnolie in een waterig milieu niet goed droogt. “Dat probleem hebben we inmiddels opgelost, maar we proberen de droging nog verder te verbeteren. Zo bestuderen we samen met de Wageningen Universiteit het droogversnellende effect van bepaalde nieuwe metaalzouten in verf.”

Met de WBSO beter resultaat
Bij hun onderzoeksactiviteiten doet Ursa Paint al jaren een succesvol beroep op de WBSO. “Zonder die financiële steun was het een stuk moeilijker voor ons geweest. Gemiddeld kunnen we met dat geld één tot anderhalve arbeidskracht extra aanstellen op ons laboratorium. Dus dankzij de WBSO hebben we meer, sneller en beter resultaat.”

Verantwoord snoep

Voor Druppas was de WBSO een extra stimulans om het ondernemerschap op te zoeken, vertelt Wan Hon Chu, directeur van Druppas en bedenker van Plukdrop en Plukfruit. Want een nieuw product in de markt zetten vergt tijd en financiële armslag. Druppas ontwikkelde met steun van de WBSO ‘Plukfruit’ en ‘Plukdrop’. Dit verantwoorde snoep uit natuurlijke extracten en vruchtenconcentraat is al te koop in de winkel.

Natuurlijke extracten in Plukfruit en Plukdrop
“Na jaren werkzaam te zijn geweest bij zoetwarenfabrikanten, wilde ik graag zelf innovatief en out of the box snoepproducten en procedés ontwikkelen. Wij wilden toe naar een andere bewustwording, natuurlijke ingrediënten en een milieuvriendelijker productieproces. Snoep gezond noemen, gaat nog net een stap te ver, maar de term ‘verantwoord snoep’ kunnen we wel waarmaken.”

Andere beleving
“Een van de geheimen van onze producten is dat de droog- en koelstap niet meer nodig zijn. Wij maken bij de vervaardiging uitsluitend gebruik van kortstondige verhitting, wat een enorme winst oplevert in energie en tijd. Daarnaast hebben we kritisch gekeken naar de ingrediënten. De basis van Plukdrop en Plukfruit wordt gevormd door natuurlijke extracten en vruchtenconcentraat.”

Het resultaat is een verantwoord en fris snoepje met een structuur die zich het best laat vergelijken met die van half gedroogde vruchten, maar dan minder stug. Maar het grootste verschil ten opzichte van traditioneel snoepgoed is de beleving. Chu: “Door het hoge vezelgehalte – vier snoepjes zijn vergelijkbaar met een bruine boterham – wordt al snel een gevoel van verzadiging bereikt. Het is die combinatie van smaak, viscositeit en voedingswaarde die ons echt onderscheidend maakt.”

Financiële armslag
“Je moet creatief en vernieuwend zijn in deze tijd”, vervolgt hij. “Financiële ondersteuning vanuit de WBSO is daarbij meer dan welkom. Voor ons was deze regeling een extra stimulans om het ondernemerschap op te zoeken. Een nieuw product in de markt zetten vergt tijd en financiële armslag.

Ruim anderhalf jaar hebben we besteed aan onderzoek en ontwikkeling, eind 2010 is ons product geïntroduceerd en in 2011 verwachten we breakeven te kunnen draaien. Het zal echter nog een paar jaar duren voor we de opstartkosten eruit hebben. Met het oog op de toekomst waardeer ik het zeer dat fiscale instrumenten als de innovatiebox zijn gekoppeld aan de WBSO-regeling. Voor ons is dat nu nog niet van toepassing, maar in een later stadium – als we winst maken – hopen we zeker ook gebruik te maken van dit belastingvoordeel.”

Innovatieve blindenstok

Soms lijken innovaties een eenvoudige optelsom van bestaande toepassingen. Maar de door I-cane ontwikkelde blindenstok met positiebepaling en navigatie vergde heel wat onderzoeksuren voor het daadwerkelijk door blinden en slechtzienden gebruikt kon worden. De stok met GPS en intuïtieve voelpijl onder de duim bevordert de mobiliteit en zelfredzaamheid van blinden en slechtzienden.

Meer zelfstandigheid voor blinden
De innovatieve taststok van I-Cane heeft al veel positieve aandacht gekregen. Zo zijn aan de stok diverse innovatieprijzen toegekend, zelfs zonder dat hij op de markt is verschenen. “Ons doel is de mobiliteit en zelfredzaamheid van blinden en slechtzienden te bevorderen. En de eerste mijlpaal hebben we bereikt”, vertelt een trotse Hans Slijp, directeur van I-Cane social technology BV.

In 2008 heeft een proefpersoon zelfstandig een voor hem onbekende route afgelegd met het testsysteem. Een unicum dat mogelijk werd doordat de apparatuur inmiddels beschikt over een zeer hoge positienauwkeurigheid.”

Soms lijken innovaties een eenvoudige optelsom van bestaande toepassingen. Zo ook de blindenstok van I-Cane, een blindenstok voorzien van positiebepaling en navigatie. “Toch komt er veel tijd en geld kijken bij de ontwikkeling voor hij daadwerkelijk geschikt is om door blinden en slechtzienden gebruikt te worden”, weet Slijp “Om dat te bekostigen doen wij onder andere een beroep op de WBSO.”

Ontwikkeling
Digitale kaarten en GPS-applicaties bestaan al geruime tijd, maar zijn volgens Slijp niet geschikt voor de I-Cane. “Deze oplossingen zijn ontwikkeld voor automobilisten en hebben een positienauwkeurigheid van 4 meter of meer. Voor blinden en slechtzienden is dat onvoldoende en gevaarlijk, daarom lopen wij routes voor om die vervolgens op te slaan in het I-Cane systeem. Onafhankelijk van anderen kunnen blinden en slechtzienden op die wijze onbekende paden veilig afleggen.”

Een ander punt waar bij de ontwikkeling veel aandacht aan wordt besteed, is de wijze van informatieoverdracht. “Voor onze doelgroep zijn displays onbruikbaar. Daar komt bij dat blinden en slechtzienden liever geen navigatie-informatie via de oren ontvangen. De oren zijn immers nodig om gevaren in de omgeving te scannen. I-Cane heeft gekozen voor een in eigen beheer ontwikkelde en gepatenteerde intuïtieve voelpijl onder de duim, zodat de gebruiker aanwijzingen geluidloos kan volgen.”

Financiering
De verwachting is dat de blindenstok in 2012 op de markt komt. “Tot het zover is, moeten we echter nog veel tijd besteden aan verdere research and development.” Voor de financiering is I-Cane voornamelijk aangewezen op donaties van maatschappelijke organisaties. Daarnaast doet zij een beroep op de WBSO. “Een zeer welkome aanvulling. Wat ons vooral aanspreekt is de eenvoud, snelheid bij het aanvragen en de stabiliteit. De regeling is goed uit te voeren en toegankelijk voor kleine organisaties zoals de onze. Eisen met betrekking tot de uren- en projectregistratie zijn overzichtelijk en vergen weinig tijd. Een verademing vergeleken met andere regelingen.“
 

Pijnloze borstscanner

Kleeven Medical ontwikkelde met steun van de WBSO de Tiseno, een apparaat dat via onschadelijke thermografie borstweefsel scant op plekjes met een meer dan normale hoeveelheid bloedvaten. In vergelijking met de gebruikelijke mammografie is de Tiseno veilig, snel, pijnloos en voor alle vrouwen toegankelijk, ongeacht leeftijd, borstimplantaten, zwangerschap of borstvoeding.

In Nederland horen jaarlijks ongeveer 12.500 vrouwen dat ze borstkanker hebben. Borstkankeronderzoek is vanzelfsprekend een cruciale spil in de bestrijding ervan. Toch valt hierin nog veel te verbeteren. Veel vrouwen vinden het laten maken van een mammografie op zijn zachtst gezegd onprettig en de uitslag is niet altijd betrouwbaar.

Omdat artsen vaak het zekere voor het onzekere nemen, ondergaan veel vrouwen een vervolgonderzoek, vol onrust en onzekerheid. “Borstkankeronderzoek is pijnlijk en voelt eng in plaats van veilig”, vertelt Ton Kleeven, directeur-eigenaar van Kleeven Medical. Zijn bedrijf kwam met een revolutionaire oplossing: de TISENO. Een apparaat dat een borst scant door middel van thermografie.

Voordelen
“De borstscanner scant het weefsel op plekjes met meer dan een normale hoeveelheid bloedvaten”, aldus Kleeven. Zeer accuraat, want met de borstscanner vermindert het aantal foutpositieve uitslagen met maar liefst 50%! Bovendien komen alle vrouwen in aanmerking voor een onderzoek, ongeacht leeftijd, borstimplantaten, zwangerschap of borstvoeding. En omdat thermografie onschadelijk is, kunnen vrouwen met een verhoogd risico zich vaker laten controleren. Ten slotte is de borstscanner goedkoop vergeleken met mammografie en MRI.

Fikse korting op loonheffing
Dankzij de WBSO kreeg Kleeven Medical fikse korting op de loonheffing van de speur- en ontwikkelingsuren die nodig waren voor de totstandkoming van de scanner. ‘’In totaal zijn er minstens 12.000 ontwikkelingsuren in de borstscanner gaan zitten, verspreid over acht jaar. Met de WBSO kregen we omgerekend 35 % korting op de loonheffing van onze engineers.“

“Zonder de WBSO zouden we met de borstscanner niet op het punt zijn waar we nu staan”, stelt Kleeven. “Dan hadden we de ontwikkeling moeten doseren. Het geld dat we nu uitspaarden, zetten we in op ontwikkeling. Dat is ontzettend belangrijk voor de voortgang. Door de relatief snelle marktintroductie van de borstscanner verstevigden we onze marktpositie. Duitsland, Ierland en België toonden meteen interesse en gebruiken de borstscanner inmiddels. Ook het topklinisch ziekenhuis Sint Franciscus Gasthuis in Rotterdam heeft belangstelling.

De regeling is bovendien helder en heel simpel bij te houden. Iedere ondernemer die zich ook maar enigszins met ontwikkeling of innovatie bezighoudt, zou zich in de WBSO moeten verdiepen. Anders is het een gemiste kans.”

 

Kunstmest uit urine

Voor de pilot van haar gescheiden sanitatieproject heeft GMB uit Zutphen een beroep gedaan op de WBSO-regeling. Het bedrijf ontwikkelde een uniek procedé waarmee zij struviet en ammoniumsulfaat, grondstoffen van kunstmest, kan terugwinnen uit menselijke urine.

Martin Wilschut is hoofd business development bij GMB en nauw betrokken bij de totstandkoming en bedrijfsmatige uitvoering van het project. “Fosfaten worden steeds schaarser”, vertelt hij. “Daarom is het zo van belang om reststromen te benutten. Met het sanitatieproject - dat inmiddels de naam Saniphos draagt - kunnen we uit 1000 liter onverdunde urine 3 kilogram struviet terugwinnen. Struviet is een natuurlijke meststof en bestaat onder ander uit stikstof, fosfaten en magnesium. Daar maken we korrels van, die direct te benutten zijn als kunstmest.”

WBSO

In 2008 is GMB gestart met een stevige testfase waarvoor zij een miljoen liter onverdunde urine ontving van Moeders voor Moeders. Financiële ondersteuning voor de pilot vroeg het Zutphense bedrijf aan via de WBSO-regeling. “Een regeling waar we al mee bekend waren door verschillende slibverwerkingsprojecten”, vertelt Wilschut. “Een van de grootste voordelen van de WBSO, naast de financiële ondersteuning, is dat het je als bedrijf dwingt tot nadenken, je focus te bepalen en het doel niet uit het oog te verliezen. Dat resulteert in structuur, dossiervorming en registratie van de werkzaamheden, waardoor ook op managementniveau inzicht ontstaat in de vorderingen en bezigheden.”

Projectadministratie

Daarnaast is de WBSO volgens Wilschut een prettig instrument. “Vooral de projectadministratie ervaren wij als een vooruitgang. Het zorgt ervoor dat je zaken niet uit het oog verliest en de ontwikkelingen nog helder op het netvlies staan. Daarnaast willen we op termijn ook zeker gebruik maken van de fiscale mogelijkheden van de Innovatiebox. Dat is nu nog niet aan de orde en wellicht ook komend jaar niet. We hebben namelijk ruim 3.000 kuub onverdunde urine per jaar nodig om break-even te draaien. Ons aandachtspunt op dit moment is partijen zoeken waarmee we structureel kunnen samenwerken voor de afvoer en herverwerking van urine. Daartoe benaderen we grote evenementenorganisaties, maar ook projecten voor woningbouw om hen te wijzen op de mogelijkheden van gescheiden sanitatie. Voor Moeders voor Moeders verwerken we al de gehele urinestroom.”

Hightech Videovloer

Csti ontwikkelde met steun van de WBSO het sensorsysteem voor de high tech videovloer van The Voice of Holland. Een vloer die visuele waterplassen creëert. Een project dat zowel tot de creatieve als technische verbeelding spreekt. Csti richt zich op de entertainmentindustrie, een terrein waar nieuw en vernieuwend bij uitstek van belang zijn.

Wereldwijde vraag naar ICT-vindingen

“Onze klanten willen het allernieuwste”, vertelt Fred Buttstedt, eigenaar/directeur van Csti. “Voor sommigen is dat steeds groter en gekker, maar soms zit het ook in het vernuft. Ons bedrijf weet veel van techniek en wat zich op een toneel en bij grote evenementen afspeelt. Als wij een innovatief idee hebben, wordt dat vaak direct verkocht. En ook wereldwijd komen er steeds meer aanvragen voor onze ict-vindingen. De lat wordt echter steeds hoger gelegd en vindingen kunnen we slechts eenmalig gebruiken.”

Hightech Videovloer

Een technisch ict-hoogstandje dat mede door de WBSO gestalte kreeg, is de videovloer die Csti ontwikkelde voor TVOH. “Onze klant wilde een sensor in de vloer die video’s aanstuurt door gewicht. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk visuele waterplassen te creëren op de plaatsen waar gelopen is. In maart 2010 bereikte ons de vraag om de software voor de videovloer te ontwikkelen en oktober 2010 is het The Voice of Holland in gegaan. Het onderscheidende van deze vloer is dat de menselijke foutfactor wordt vermeden. De video wordt aangestuurd door beweging en gewicht, zonder dat een technicus de knoppen hoeft te bedienen.” Vraag is echter of de vloer net als TVOH de hele wereld overgaat? Buttstedt: “Niet met het programma, maar we hebben er wel veel van geleerd en verwachten dat de spin-offs van dit ict-project een brede toepassing gaan krijgen. De videopanelen kunnen bijvoorbeeld ook op wanden worden geplaatst waardoor de toepassingen legio zijn.”  

3-D bestuurbare luchtgevulde inflatables

Luchtgevulde inflatables die door de ruimte lijken te zweven. Csti ontwikkelde met steun van de WBSO een ict-systeem die objecten door ruimten navigeert. Een project dat zowel tot de creatieve als technische verbeelding spreekt.

Nieuwste techniek bij grote evenementen

Csti richt zich op de entertainmentindustrie, een terrein waar nieuw en vernieuwend bij uitstek van belang zijn. “Onze klanten willen het allernieuwste”, vertelt Fred Buttstedt, eigenaar/directeur van Csti. “Voor sommigen is dat steeds groter en gekker, maar soms zit het ook in het vernuft. Ons bedrijf weet veel van techniek en wat zich op een toneel en bij grote evenementen afspeelt. Als wij een innovatief idee hebben, wordt dat vaak direct verkocht. En ook wereldwijd komen er steeds meer aanvragen voor onze ict-vindingen. De lat wordt echter steeds hoger gelegd en vindingen kunnen we slechts eenmalig gebruiken.”

Sensation Innerspace

Innovatief zijn zeker de luchtgevulde inflatables die te zien waren bij Sensation Innerspace en mede door ondersteuning van de WBSO het levenslicht zagen. Grote ballen die door de ruimte lijken te zweven, van kleur en positie veranderen en een unieke visuele beleving creëren. “Wij realiseren shows in theaters en stadions”, legt Buttstedt uit. “Het unieke van deze ict-toepassing is dat bezoekers het idee hebben dat ze daadwerkelijk deel uitmaken van de voorstelling. Het systeem werkt op een door ons ontwikkeld navigatiesysteem en de objecten kunnen 3-D bestuurd worden.”

Ondersteuning WBSO

Een dergelijk systeem ontwikkelen is echter een enorme klus, terwijl Csti maar vijf medewerkers telt. “Om ideeën te verwezenlijken en de vraag aan te kunnen, moet je beschikken over voldoende personeel, middelen en tijd. Met name aan het laatste is vaak een tekort. Want als een ontwerper eenmaal een beslissing heeft genomen dan is er altijd haast en eist men bijna het onmogelijke. Voor het voortraject, de ontwikkeling, kunnen we een beroep doen op de WBSO. Deze ondersteunende regeling hebben we echt nodig! Met name om de R&D-tijd door te komen. Stilstand is in onze branche synoniem aan achteruitgang en dus moeten we tussen de realisatie van projecten door constant blijven vernieuwen. Financiële ondersteuning vanuit de WBSO stelt ons in staat om ons te blijven focussen op dit creatieve en technisch innovatieve proces.” Want de ontwikkeling blijft een uitdaging, volgens Buttstedt. “Maar als het dan eenmaal gerealiseerd is, zoals bij Sensation, dan lopen de rillingen wel over mijn rug.” Bekijk de video [67]

Digitaal archiveren

Schilderijen van Rembrandt en van Gogh bekijken op de computer wordt mede dankzij Pictura steeds eenvoudiger.

Archieven steeds toegankelijker

Museumcollecties staan tegenwoordig online en doordat zoekmachines de gewenste afbeeldingen eenvoudig kunnen traceren, zijn ze ook toegankelijker. Mede dankzij financiële tegemoetkoming van de WBSO kon Pictura ict-tools ontwikkelen om historisch erfgoed op grote schaal te ontsluiten.
“We begeven ons in een nichemarkt. Er is nog veel materiaal te digitaliseren; materiaal dat van historisch belang is en door digitalisering kan worden opgeslagen en ontsloten”, legt Sander Filius, IT-manager bij Pictura uit. “Om dit op brede schaal mogelijk te maken, industrialiseren we onze ict-processen. De WBSO is daarbij onmisbaar. De regeling stelt ons in staat projecten verder te optimaliseren en te zoeken naar nieuwe oplossingen, zodat we nog efficiënter kunnen werken.”

Voorbeeld: Gemeentearchief ontsluiten

Om duidelijk te maken waar Pictura zich mee bezighoudt, haalt Filius een gemeentearchief aan. “Een gemeente heeft meters archiefmateriaal. Om een dergelijk archief te digitaliseren en te ontsluiten maken we afbeeldingen op hoge resolutie. Het resultaat is een enorme hoeveelheid beelden, die worden voorzien van metadata om digitaal doorzoeken mogelijk te maken.” Een proces dat, ondanks de automatisering, erg arbeidsintensief is. En hetzelfde geldt voor het digitaliseren van museumcollecties. Filius: “Een plaatje zegt veel, maar kan alleen gevonden worden als er in de juiste context meta-informatie aan is toegevoegd zoals de schilder, de tijdsperiode of een omschrijving van de afbeelding. Dat is handwerk en dat geldt ook voor het datamanagement, de kwaliteitscontrole, het croppen - uitsnijden van de afbeeldingen - en transcriberen. Al die processen willen we verder optimaliseren. Kant-en-klare oplossingen bestaan echter niet en daarom hebben we zelf de proces- en productinnovatie ter hand genomen. ”

Deelprojecten overzichtelijker

Pictura ontving voor diverse ict-projecten WBSO-ondersteuning. “De WBSO is van groot belang om te innoveren en onze kwaliteit te verbeteren”, aldus Filius. “In eerste instantie vroegen we de tegemoetkoming zelf aan, maar uiteindelijk is toch gekozen voor een adviesbureau om ons te helpen. We merkten namelijk dat we te omvangrijke projecten aanboden en projecten beter moesten omschrijven. Inmiddels lopen er zo’n 10 tot 20 deelprojecten per jaar. Het voordeel van de WBSO aanvragen voor deelprojecten is dat het veel overzichtelijker wordt, een project binnen een tijdskader geplaatst kan worden en uren beter aan een nieuwe ontwikkeling kunnen worden toegeschreven.”

Specialistische tools

Zo werd afgelopen jaar bijvoorbeeld WBSO aangevraagd voor de ontwikkeling van een aantal specialistische tools. Filius: “Wij bieden onze relaties een snel en efficiënt proces aan, van analoog naar digitaal en van archiefstuk tot ontsluiting op het internet. Elke discipline in dat proces beheersen we. Dat is uniek in onze branche, maar om dat te bereiken hebben we met financiële ondersteuning van de WBSO wel de toolkit voor onze datamanagementafdeling procesmatig sterk moeten verbeteren. Het verwerken van gedigitaliseerd materiaal - in het verleden handwerk - is tegenwoordig nagenoeg volledig geautomatiseerd.” Maar het is het niet uitsluitend de efficiency waar Pictura aandacht aan besteedt, ook in de kwaliteit wordt met behulp van de WBSO geïnvesteerd. “Omdat we vastleggen voor het nageslacht willen we materiaal zo waarheidsgetrouw weergeven. Daarom hebben we tevens een kwaliteitstool ontwikkeld die onze digitaliseringsprojecten continu monitort. Deze tool stelt ons in staat te digitaliseren met een kwaliteit die de waarneming van het menselijk oog benadert.”

Fotosynthese met ledlicht

Rood licht is goed voor de fotosynthese in tomatenplanten, maar waarom krullen de bladeren? Het is onder andere deze vraag die de onderzoekers van Plant Dynamics bezighoudt.

Meer fotosynthese door ledbelichting

Onderzoeker en mededirecteur van Plant Dynamics is Sander Pot. Hij legt uit waarom het zo belangrijk is dat er onderzoek wordt gedaan naar het fotosyntheseproces en dat deze initiatieven steun krijgen van de overheid. “Voor wetenschappelijk onderzoek is de WBSO van groot belang. Ook voor de tuinbouw, een sector die wereldwijd aanzien heeft en die leidende positie graag wil behouden”, weet hij. “Innovaties vinden plaats op alle niveaus. In de logistiek, op het gebied van kostenbesparing, teeltoptimalisatie en ten aanzien van energiemanagement. Plant Dynamics houdt zich vooral met het laatste bezig. Wij zijn gespecialiseerd in de fysiologie van de plant en onderzoeken het fotosyntheseproces. Onderzoek gericht op wetenschappelijke vraagstukken met een praktische toepassing.”

Wetenschappelijk onderzoek

Zoals voor al haar onderzoeken heeft Plant Dynamics ook in het kader van het BioSolar project een beroep gedaan op de WBSO. “Onderzoek vergt veel mensuren en zonder financiële tegemoetkoming is het moeilijk om de research financieel rond te krijgen. Daarnaast is onderzoek risicovol, omdat de uitkomst niet bij voorbaat vaststaat. Voor een deel worden wij gefinancierd uit de sector - door productschappen die onderzoeken aanvragen - maar bijvoorbeeld ook door het ministerie van EL&I en toeleveringsbedrijven. Financiering rechtstreeks door de tuinders is lastiger. Tuinders zien wel het belang in, maar zijn huiverig vanwege de risico’s en willen deze niet alleen dragen. De uitkomst van onderzoek is onzeker, laat zich niet sturen en kost vaak meer tijd dan gewenst, terwijl ondernemers resultaten willen zien en daarmee gelijk aan de slag willen gaan.”

Project BioSolar

Voor het BioSolar project onderzoekt Plant Dynamics samen met de universiteit Wageningen de komende vier jaar de effecten van ledlicht op de fotosynthese en productiviteit van tomatenplanten. Pot: “Leds ontwikkelen zich in een razendsnel tempo, maar hebben een andere invloed op de plant dan het licht van de huidige assimilatielampen en daglicht. Wij zien veel potentiële voordelen in de toepassing van ledbelichting, maar er is nog veel onderzoek nodig om leds optimaal in te kunnen zetten. Wij onderzoeken hoe de tuinbouwsector ledbelichting kan gebruiken om tot een maximaal renderende plant te komen en het licht optimaal te benutten. Tomatenplanten worden gedetailleerd bestudeerd en plantmonsters worden op verschillende tijdstippen geanalyseerd in het laboratorium. Op celniveau onderzoeken we hoe de verschillende plantfysiologische processen in de tomatenplant plaatsvinden. De resultaten van de onderzoeken verwerken we in een wiskundig model, waarin we een vertaling maken naar de gewasproductie.”

Meer opbrengst

Een van de voordelen van ledbelichting is volgens Pot dat het op termijn efficiënter kan worden toegepast dan de nu gebruikte lichtbronnen. “Dat heeft te maken met de omzetting van opgenomen energie naar groeilicht en met de mogelijkheid om leds in te zetten voor specifieke  toepassingen.”Ook kan de led lichtbron dichter op de plant geplaatst worden en tussen de planten in. “Daardoor wordt het licht beter verdeeld en is er 10% meer opbrengst te genereren. Daar staat tegenover dat de tomatenplant anders reageert op ledlicht. Dit kan met allerlei factoren te maken hebben, zoals lichtkleur, warmtestraling of het moment van belichting. Zo geven de leds nauwelijks warmtestraling af. Het voordeel is dat je de lampen dichter op de plant kan zetten, maar tegelijk constateren we dat de tomatenplant een bepaalde minimale warmtestraling nodig heeft. Ook weten we inmiddels dat rood licht het meest efficiënt is voor de fotosynthese, maar voor een goede plantontwikkeling zijn meer kleuren nodig.” Daarnaast stuit Pot soms op verrassingen. “Een van de raadsels waar we voor staan, is de krulling van de bladeren. Een neveneffect dat we meenemen in het lopend onderzoek.”

Horloges met eeuwige kalender

Van der Gang Watches in Dokkum maakt kwaliteitshorloges. De Nederlandse horlogemanufaktuur voorziet de mechanische polsuurwerken binnenkort van een eeuwigdurende kalender. Het ontwikkelen van deze eeuwige kalender was een ambitieuze, specialistische en tijdrovende klus die dankzij de WBSO tot een goed einde is gebracht. Het eerste exemplaar met eeuwigdurende kalender verschijnt in 2012 op de markt.

Zwitserse precisie made in Holland

In 2002 ontwikkelde Wybe van der Gang zijn eerste mechanische horloge. Na de introductie bleek het horloge ‘Made in Holland’ in een behoefte te voorzien. “We begeven ons in de markt die van oudsher wordt gedomineerd door exclusieve Zwitserse kwaliteitsmerken als IWC, Patek Philippe en Jaeger LeCoultre. Als eerste Nederlandse horlogemanufaktuur willen we een plaats verwerven tussen die gerenommeerde namen. Dat kunnen we bereiken door uurwerkcomplicaties verder te ontwikkelen en onderdelen te maken die voldoen aan de hoogste standaard”, verklaart Van der Gang. “Er is grote groep liefhebbers; mensen die het zich kunnen veroorloven, maar ook liefhebbers die de kwaliteit van onze horloges onderkennen en bereid zijn daarvoor te sparen.”

Eeuwigdurende kalender

Dat het ontwikkelen van een eeuwige kalender specialistisch werk is, bewijst de tijdspanne wel. Drie jaar heeft het gekost voordat Van der Gang een kwalitatief goed uurwerkrondsel - een tandwiel waar de astap direct aan vast zit - kon fabriceren. “Sinds 2006 zijn we bezig met de ontwikkeling van de eeuwigdurende kalender. Dit soort techniekverbeteringen zijn meestal voorbehouden aan grote bedrijven, wij werken met een team van slechts 12 mensen”, legt hij uit. “De uitgaande as van het basisuurwerk dient als aandrijving voor de kalenderfuncties. Een ambitieus en tijdrovend project ondanks dat de kalender ‘slechts’ een uitbreiding op een bestaand uurwerk is. Behalve het berekenen van de overbrengingen moet de theorie namelijk vertaald worden naar de techniek. Het is precisiewerk en daarnaast moeten we minuscuul kleine onderdelen fabriceren.” Maar ook met andere dilemma’s werd hij geconfronteerd. “Bij een horloge is de beschikbare ruimte beperkt, een andere plaatsing van de kalender op de wijzerplaat betekent niet uitsluitend een cosmetische ingreep, maar ook een technische aanpassing.”

Investeren in kennis en apparatuur

Inleveren aan kwaliteit is echter geen optie. “Ondanks het aantal uren dat in de ontwikkeling gaat zitten en de invloed die het heeft op onze bedrijfsvoering.” Van der Gang beschouwt het als een uitdaging om het vak van horlogemanufaktuur volledig te beheersen, van het maken van het kleinste rondseltje tot het beheersen van de overbrengingen. Dat vergt investeren in kennis en apparatuur. “Behalve in manuren hebben we geïnvesteerd in het machinepark en apparatuur aangeschaft zoals de specialistische, fijnmechanische machine voor de productie van rondsels. Onze accountant wees ons op de mogelijkheden om een beroep te doen op de WBSO. Het is een oudere overheidsregeling, waar ik zijdelings eerder van had gehoord. Vijf jaar geleden is de aanvraag ingediend en gehonoreerd. Sindsdien verschaft de WBSO ons meer financiële ruimte.” 

Innovatief golfbrekerblok: duurzaam en winstgevend

BAM Infraconsult ontwikkelde een golfbrekerblok. Het Xbloc, dat zijn naam ontleent aan de vorm, zorgt ervoor dat plaatsing eenvoudiger en efficiënter wordt. Voor de ontwikkeling hiervan deed het bedrijf een beroep op de WBSO.

Blokken eenvoudig te plaatsen

“Het grote verschil tussen traditionele golfbrekerblokken en het Xbloc is dat het Xbloc eenvoudiger te plaatsen is en minder beton verbruikt”, vertelt Bas Reedijk, bedenker van de vorm en hoofd van de afdeling kustwaterbouw van BAM Infraconsult, dat met name in het buitenland ook bekend is onder de historische handelsnaam Delta Marine Consultants. “Het plaatsen van elementen moet secuur gebeuren. Is dat niet het geval, dan bestaat er kans op beweging en kunnen blokken door de kracht van de natuur verplaatsen. Dit kan zelfs leiden tot breuk van de blokken. Bij de plaatsing is dat altijd een obstakel geweest, wind en stroming maken het een uitdagende klus en omdat een deel van het werk onder water wordt uitgevoerd, wordt bovendien het zicht belemmerd.”

Ontwikkeling Xbloc

De vorm van het Xbloc, een X met twee neuzen, zorgt ervoor dat blokken als puzzelstukjes in elkaar haken. “Bij de ontwikkeling in 2001 was eenvoudige plaatsing een van onze doelstellingen. Dat hebben we onder andere uitgetest door te experimenteren met modelblokjes van lego, hout en beton. Inmiddels ligt dat al jaren achter ons, want in 2003 hebben we het Xbloc op de markt geïntroduceerd en inmiddels is het - ook door het octrooi - een winstgevend product. Toch staan we niet stil in de ontwikkeling. Na het Xbloc hebben we de Xbase, een Xbloc met een neus minder, ontwikkeld. De Xbase stelt ons in staat om elementen plat op de bodem te leggen. Met name voor de eerste rij betekent dat een aanzienlijke tijdwinst. Maar we denken niet dat we er al zijn. Processen kunnen altijd verbeterd worden en samen met onder andere de TU Delft doen we onderzoek naar nieuwe toepassingen.”

Lancering op behoudende markt

Waar BAM Infraconsult wel mee werd geconfronteerd bij de lancering was een behoudende markt die bovendien weinig vervangingen kent. Reedijk: “Er is geen vervangingsmarkt, hooguit uitbreidingen van bestaande locaties. Golfbrekerblokken kunnen honderd jaar mee. Toch is de markt groot. Wereldwijd worden er veel nieuwe havens gerealiseerd vooral in opkomende regio’s en voor het transport van ertsen, gas en olie.” Bij een innovatief product toont de civiele wereld zich echter afwachtend. “Daarom werd begonnen met een klein project, maar inmiddels heeft het blok zich bewezen en zijn ook grote projecten gerealiseerd.” Bijkomend voordeel van het Xbloc ten opzichte van conventionele golfbrekers is dat het milieuvriendelijker is. “Duurzaamheid is in opkomst, maar pas sinds 2009 worden er wereldwijd analyses uitgevoerd ten aanzien van de CO2-emissie bij de bouw van golfbrekers. Het Xbloc verbruikt echter circa tien procent minder beton dan andere vergelijkbare golfbrekerblokken en levert daarbij een bijdrage aan het verminderen van de CO2-footprint.”

Ruggensteun door WBSO

Voor de ontwikkeling doet en deed BAM Infraconsult een beroep op de WBSO. “Innovatie kost geld en tijd. Dat geldt voor kleine bedrijven, maar ook voor grotere zoals ons bedrijf. Onze branche kenmerkt zich door kleine marges - daarom is de tijdwinst die er met het Xbloc te behalen is van groot belang – maar er is ook overtuigingskracht en stimulans nodig om innovaties tot wasdom te brengen. De WBSO is dan een prettige ruggensteun, financieel, maar ook om anderen binnen en buiten de organisatie te overtuigen van de zin en innovatiekracht.”  

Tandwielen op maat

Al ruim een kwart eeuw ontwerpt Zuidberg Frontline Systems in Ens tandwielkasten en frontladers voor de landbouw. Hierin is het bedrijf inmiddels wereldwijd marktleider. Om haar horizon te verbreden maakt Zuidberg nu ook tandwielkasten voor speciale toepassingen. Zowel voor de productontwikkeling als de procesoptimalisatie werd een beroep gedaan op de WBSO.

Meer flexibiliteit door robotgestuurd proces

Met fronthefsystemen kunnen machines zoals veegborstels of maaimachines aan de voorzijde van een tractor worden vastgekoppeld en aangedreven. “Het systeem bestaat uit een hefwielsysteem en een tandwielkast. In eerste instantie hebben we ons gericht op de landbouw, maar de toepassing van onder last schakelbare tandwielkasten - de zogenoemde powershift transmissies - is veel breder. Ze kunnen bijvoorbeeld ook worden gebruikt voor lieren op zeilboten. Waar wij ons de laatste jaren steeds meer op toeleggen is systemen ontwerpen en vervaardigen van tandwielkasten die aangepast zijn op het gebruik. Bijvoorbeeld door het systeem op verschillende snelheden te laten draaien, het geluidsniveau aan te passen, maar ook door de mogelijkheid te creëren meer kracht te genereren”, vertelt Jeroen Zuidberg, directeur van Zuidberg Frontline Systems.

Flexibeler productieproces

Om flexibeler te zijn tijdens het productieproces en meer maatwerk te kunnen leveren aan klanten nam Zuidberg een deel van de productie in eigen hand. “Het vertanden werd voor een groot gedeelte uitbesteed in Nederland. Ons volume is groot genoeg voor een rendabele productie in onze eigen fabriek.” Per jaar levert Zuidberg tienduizend tandwielkasten wat omgerekend neerkomt op veertigduizend tandwielen. “Toch was het niet zozeer het volume, vooral de flexibiliteit was een issue. De vraag naar speciale toepassingen is fors gestegen, maar ook aanvragen vanuit de landbouw hebben altijd haast omdat onder andere oogstwerkzaamheden seizoensgebonden zijn. Dan is het prettig om de productie in eigen huis te hebben, waardoor er een betere afstemming is tussen de engineering en de productie. Voor prototypen geldt dat eigen productie de doorlooptijd flink kan verkorten zodat we sneller kunnen reageren op de markt.”

Onbemande productie

Sinds 2010 beschikt Zuidberg over een robotgestuurde tandwielproductie. Binnen dit project zijn hulpmiddelen ontwikkeld om onbemande productie mogelijk te maken. “In de ochtend starten we met het maken van prototypen en ‘s middags schakelen we om naar de serieproductie; een productie die onbemand kan geschieden. De robottechnologie hebben we deels afgekeken van Daimler in Duitsland. De series die wij produceren zijn veel kleiner en we moeten sneller omschakelen. We hebben de technologie op onze wensen aangepast, zodat we dagelijks verschillende series kunnen draaien.”
Langdurige samenwerking

Risico afdekken door WBSO

Voor de productontwikkeling deed Zuidberg in het verleden al een beroep op de WBSO. “Wij hebben een langdurige samenwerking met Agentschap NL en de WBSO regeling”, vertelt Zuidberg. “Dit is echter de eerste keer dat we een tegemoetkoming voor procesoptimalisatie hebben aangevraagd. Door de WBSO kunnen we hier een deel van het risico mee afdekken.” Daarnaast ervaart Zuidberg dat de structurele aanpak van de WBSO voor zijn bedrijf goed werkt. “Het dwingt ons tot een projectmatige aanpak, wat tevens leidt tot een verdere professionalisering van ons bedrijf.” 

Verkoelend Warmtewiel

Innovatieve ontwikkeling begint vaak met een idee. Een ingeving die zich gestaag uitkristalliseert en jaren later in een grote behoefte blijkt te voorzien. Zo ook het warmtewiel van KyotoCooling.

Het vernuft schuilt in de eenvoud

Een ogenschijnlijk eenvoudige oplossing voor de koeling van datacentra, die juist door haar eenvoud uitblinkt in effectiviteit.
“Het warmtewiel is ontwikkeld om computers in datacentra op de juiste temperatuur te houden. Lucht die in de computerzaal is opgewarmd, wordt door het warmtewiel en de koude buitenlucht gekoeld om vervolgens naar de computers terug te keren”, vertelt Mees Lodder, ceo bij KyotoCooling. “Voor datacentra, die veel warmte produceren, is het een effectieve oplossing om energie te besparen en de CO2-uitstoot te beperken. Daarnaast is het warmtewiel betrouwbaar, hetgeen minstens zo belangrijk is. Continuïteit van de koeling  is voor datacentra van levensbelang.”

Luchtstromen

Voorwaarde voor het effectief gebruik van het warmtewiel is dat luchtstromen in het datacentrum fysiek worden gescheiden. Daartoe zijn verschillende mogelijkheden zoals Lodder in de testopstelling in Amersfoort laat zien. “Eén mogelijkheid om te voorkomen dat luchtstromen zich mengen, is om systeemkasten naast elkaar te plaatsen waarbij aan de voorkant lucht wordt aangevoerd en de -  door de computers - verwarmde lucht in een afgesloten ruimte aan de achterkant wordt opgevangen en afgezogen. Een andere mogelijkheid maakt gebruik van een schoorsteensysteem. Ook hierbij wordt lucht aangevoerd via de voorzijde, maar vervolgens individueel afgevoerd.”

Wiel en ventilatoren: Simpele maar vernuftige oplossing in proces

Nadat de lucht is gekanaliseerd, wordt zij met ventilatoren door het warmtewiel gedreven. Het lijkt een simpele oplossing met slechts een wiel en een aantal ventilatoren, maar juist daarin schuilt het vernuft. Door gebruik te maken van een groot rad en de goede geleiding van aluminium wordt koelen en verwarmen van twee luchtstromen gecombineerd in één wiel. Warme lucht wordt aan de bovenkant door één helft van het horizontaal geplaatste wiel geblazen. Het bewegende wiel koelt de lucht, waarna het aan de onderkant wordt afgevoerd. Maar de luchtstroom warmt het wiel ook op. Via een tussenmuur en rubber afdichting vervolgt het wiel zijn weg in de naastgelegen ruimte - de ruimte die in verbinding staat met de buitenlucht - waar via ventilatoren koude lucht door het wiel wordt gevoerd. Hier keert het proces zich om. De buitenlucht verwarmt, terwijl  het aluminium wiel wordt gekoeld. Vervolgens herhaalt het proces zich.

Energiereductie

“In ons Nederlandse klimaat - de gemiddelde temperatuur over een etmaal bedraagt 8 graden Celsius – kunnen datacentra door deze vinding de energiekosten voor de koeling met driekwart reduceren, een besparing van 25 procent of meer van de gehele energierekening”, legt Lodder uit. “Daarnaast bedraagt de inzetbaarheid van deze manier van koelen in Nederland meer dan 97 procent per jaar. Dit is mogelijk omdat een 3 tot 4 graden lagere buitentemperatuur volstaat om het datacentrum alleen met ventilatoren en het warmtewiel te koelen. En omdat grote temperatuurverschillen geen voorwaarde zijn, is het wiel ook geschikt voor datacentra in meer ‘tropische’ landen.”

WBSO

De gedachte achter het warmtewiel ontstond zes jaar geleden. “Maar het was geen Eureka!”, aldus Lodder. “Stelselmatig hebben we het idee opgepakt en al is het concept hetzelfde, we zijn steeds verder gegaan met zoeken naar nieuwe oplossingen. In dat traject deden en doen we een beroep op de WBSO. Een paar jaar geleden heeft de WBSO ons in staat gesteld deze testopstelling in Amersfoort te ontwikkelen, en tegenwoordig doen we een beroep op de regeling om het warmtewiel verder te verbeteren. Recent hebben we de V-snaar vervangen door een directe aandrijving. Dat lijkt een kleine stap, maar bij innovatieve ontwikkelingen moet hiervoor veel speur- en  onderzoekswerk verricht worden.”