Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Health 2.0: Meet patients, where they are!

Health 2.0 biedt enorm veel mogelijkheden voor zowel de zorgverlener als voor de patiënt. Het staat voor de nieuwe manieren van geleverde zorg door innovatieve informatie-uitwisseling, met behulp van ICT-toepassingen en internet. Health 2.0 zal de levering van zorg voorgoed veranderen doordat zorg onafhankelijk van plaats kan worden geleverd.

Zorg is een hot issue doordat kwalitatieve goede zorg van (levens)belang is voor een samenleving en financiële onhoudbaarheid dreigt in de toekomst. De noodzaak in de VS is groot doordat de zorgkosten significant hoger zijn in vergelijking met andere ontwikkelde landen. In de VS zijn de zorgkosten 16 procent van het BNP en bijvoorbeeld in Nederland is dat 9,8 procent. Het staat op de politieke agenda en veel ondernemingen beproeven hun geluk op de zorgmarkt. Het is een belangrijk thema in het wetenschappelijke discours. Het is aanleiding voor internationale samenwerking en voor velerlei conferenties. Door de aanwezigheid van veel belangrijke stakeholders in Silicon Valley vond begin oktober in San Francisco de conferentie Health 2.0 plaats om kennis en nieuwe initiatieven uit te wisselen. Hierbij waren grote organisaties aanwezig als Google, Microsoft, Kaiser Permanente en Adobe. Ook veel start-up bedrijven waren aanwezig om hun nieuwe producten te presenteren. In Los Angeles vond begin november de conferentie Fall Health IT Summit plaats. De bedrijven als Cisco Systems en Intel Health waren aanwezig, evenals de Harvard Universiteit en de overheidsorganisatie CMS die verantwoordelijk is voor de adoptie van het EPD. Hier vindt u een samenvatting van besproken interessante ontwikkelingen op beide conferenties.

De gezondheidszorg zal onvermijdelijk veranderen, mede door de nieuwe mogelijkheden van ICT-toepassingen. Patiënten krijgen steeds meer mogelijkheden om een leidende rol te gaan spelen in hun zorgproces. Voorbeelden hiervan zijn het inzicht krijgen in het eigen EPD, zelf diagnosticeren op basis van eigen klachten via verschillende websites en een gegronde keuze kunnen maken tussen zorgverleners door vergelijkingswebsites. Verschillende thema’s stonden op de conferentie Health 2.0 en Fall Health IT Summit centraal. Hieronder zullen de belangrijkste thema’s kort worden besproken.

Adoptie van het Elektronisch Patienten Dossier (EPD)

President Obama heeft in februari 2009 de ‘American Recovery and Reinvestment Act’ getekend en met deze wet is voor het moderniseren van informatietechnologiesystemen (ICT) 40-45 miljard beschikbaar gekomen, waarvan 30-35 miljard voor de adoptie van het EPD. Het belangrijkste doel van de modernisering is om elke arts in 2014 gebruik te laten maken van een gecertificeerd EPD in hun praktijk of ziekenhuis. Veel experts op beide conferenties zijn sceptisch over de haalbaarheid hiervan en de voornaamste reden is de huidige lage adoptie (27 procent) van het EPD. Om als arts aanspraak te maken op de stimuleringsgelden moet de certificering voldoen aan de ‘meaningful use’-voorwaarden die zijn gesteld door de overheid. Deze voorwaarden worden ingevoerd in drie opeenvolgende fasen. In fase 1 moet het invoeren in en het gebruik van gegevens uit het EPD op een gestructureerde manier plaatsvinden. In fase 2 moet uit deze gegevens samenhangend gerapporteerd kunnen worden aan derden (bijvoorbeeld een ander ziekenhuis). In fase 3 moet door het EPD de kwaliteit van de zorg daadwerkelijk worden verbeterd. Het proces bevindt zich momenteel in fase 1. De eerste EPD’s zijn recentelijk gecertificeerd en naar verwachting wordt het eerste stimuleringsgeld uitgekeerd in maart 2011. Het hele ‘meaningful use’-traject is net van start gegaan en het is nog voor alle betrokken partijen ongewis of de doelstelling in 2014 zal worden gehaald.

‘Mass customization’

Deze term verwijst naar de wijze waarop grote zorginstellingen pogen hun patiënten ‘op maat’ te behandelen met gebruik van ICT. Patiënten zijn in staat meer en gedetailleerde informatie in te zien en te verstrekken. Dit wordt opgeslagen in hun EPD. Zorginstellingen kunnen vervolgens een ‘op maat’ benadering kiezen op basis van de informatie van die specifieke patiënt. Het ‘op maat’ bedienen kan sterk variëren in complexiteit. Het kan gaan om het maken van een simpele afspraak via het netwerk van de zorginstelling op een geschikt moment of het kan gaan om de complexe taak zoals het per uur beschrijven wat de klachten zijn en vervolgens deze informatie versturen naar de zorginstelling. Bij extreme waarden (bijvoorbeeld een te lage glucosewaarde in je bloed bij diabetespatiënten) neemt een arts direct contact met je op. ‘Mass customization’ is een belangrijke trend, waar veel organisaties druk mee zijn. Kaiser Permanente (KP) is een voorloper in de VS en heeft deze benadering in een vergevorderd stadium ingevoerd in hun organisatie.

Kaiser Permanente

KP is een unieke organisatie doordat het een zorginstelling en zorgverzekeraar in één is en een non-profit organisatie is. Het is daarmee de enige organisatie die geen financieel voordeel heeft bij het behandelen van patiënten (vergoedingen voor behandeling komen immers uit de eigen kas) en KP zet daardoor in op preventie, thuiszorg en huisartsenzorg om te voorkomen dat patiënten verder in het zorgsysteem terecht komen. 60% van de 8,5 miljoen patiënten bij KP heeft een online-account. De patiënt heeft verschillende opties, bijvoorbeeld: inzicht heeft in zijn/haar patiëntendossier, zijn/haar eigen labresultaten inzien en/of online een afspraak maken met een arts. Ook kan je een ‘personal health assessment’ doen op basis waarvan je een persoonlijk gezondheidsadvies krijgt en suggesties (via mail, post en/of sms) om je gezondheid te verbeteren. Bijvoorbeeld als uit de test blijkt dat je gestrest bent, krijg je geregeld verwijzingen naar hulpmiddelen (zoals workshops) om hieraan te werken. KP is zeer actief met het verwerven van informatie van individuen om vervolgens hun service hierop af te kunnen stemmen. KP gebruikt de mogelijkheden van ICT om op grote schaal de patiënten te bedienen en verzorgt zelfs uitgebreide cursussen voor binnen- of buitenlandse zorginstellingen en overheden om te leren van hun aanpak.

Nieuwe partnerschappen

Samenwerking tussen partijen is een noodzaak om zorg beschikbaar te maken en betaalbaar te houden voor iedere Amerikaan. Amerika scoort slecht op de kwaliteitscriteria van zorg. In het onderzoek van ‘the Commenwealth Fund’ (2007) scoort Amerika het laagst in vergelijking met de andere onderzochte landen. De andere landen zijn: Australië, Canada, Duitsland, Nederland, Nieuw Zeeland en Engeland. De grootste problemen zijn de betaalbaarheid, kwaliteit, toegankelijkheid en de efficiëntie van zorg. De belangrijkste partijen in het Amerikaanse zorgsysteem om dit te verbeteren zijn: overheden (federaal, staat en stad), zorginstellingen, de professionals die daadwerkelijk zorg verlenen, gebruikers van zorg en verzekeringsmaatschappijen.

Op Health 2.0 is door de federale overheid in Washington een initiatief tot samenwerking gepresenteerd, genaamd de ‘Community Health Data Initiative’. De kern van dit initiatief is dat Washington recentelijk grote hoeveelheden data heeft opengesteld voor publiek gebruik. De federale overheid heeft er zeven jaar over gedaan om alle data te verzamelen en te ordenen. Deze data kunnen gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek, het ontwikkelen van applicaties en producten, innovaties en services gebaseerd op publiekprivate samenwerking overal in de VS. Kortom deze data kunnen het begrip van de stand van zaken van de gezondheidszorg vergroten en dit biedt mogelijkheden voor legio partijen om hun prestaties te verbeteren.

Van informatie naar gedragsverandering

Een grote groep ondernemers richt zich op het verzamelen van informatie om een gedragsverandering te bewerkstelligen bij patiënten. Een prikkel om gedrag te veranderen is het delen van jouw gedrag met anderen. Een voorbeeld hiervan is TweetWhatYouEat, waar jouw eetgedrag één-op-één kan worden vergeleken met anderen. Het blijkt dat niemand minder gezond wil eten dan zijn vrienden. Een andere prikkel om gedrag te veranderen is het opzetten van een beloningssysteem. Een beloningssysteem blijkt vooral effectief voor kinderen. Een voorbeeld komt van de organisatie Hopeland. Hopeland is een organisatie die burgers probeert te motiveren om zich actief met hun gezondheid bezig te houden en heeft het product Zamzee op de markt gebracht. Zamzee is bedoeld voor kinderen om beweging aantrekkelijker te maken. Het product bestaat uit een activiteitenmeter (vergelijkbaar met een stappenmeter) die is gekoppeld aan een online-beloningssysteem. Een kind draagt de meter, komt thuis en logt in op zijn online-account. De data wordt verwerkt en omgezet in online-resultaten. Op basis van de hoeveelheid inspanning krijgt het kind een beloning. De beloning voor de kinderen zijn speeltjes, die worden opgestuurd via de post. Uit onderzoek blijkt dat de participerende kinderen 30 procent meer bewegen dan anderen. Dat is significant! De verandering van gedrag wordt bereikt door de combinatie van ‘real-time’ feedback en het daaraan gekoppelde beloningssysteem. Dit is een voorbeeld, maar er zijn talloze initiatieven om van informatie tot gedragsverandering te komen.

‘Cloud computing’

Er is een trend gaande dat bijvoorbeeld het EPD niet meer gebaseerd is op een programma/applicatie op een computer of server, maar gebaseerd is op internet. De gebruiker (lees: zorginstelling) hoeft niet meer eigenaar te zijn van de hard- en software en verantwoordelijk te zijn voor het onderhoud. Het voordeel is ook dat de opstartkosten relatief laag zijn, de diensten schaalbaar zijn naar aanleiding van het aantal gebruikers en het zeer toegankelijk is voor start-up bedrijven. De voorzitter van de CCHIT (Certification Commission Health Information Technology) die EPD’s certificeert, bepleit dat nog grote stappen gezet moeten worden in de technologie om EPD’s op grote schaal toe te kunnen passen, maar de eerste serieuze stappen zijn gezet.

Een goed voorbeeld is Google Health. Op Google Health kan een account op internet worden aangemaakt waarin alle gegevens met betrekking tot de gezondheid kunnen worden opgeslagen, gemanaged en (indien gewenst) gedeeld. Het gaat om het rapporteren van gezondheidsproblemen, medicaties, allergieën, testresultaten en vaccinaties. Ook het noteren van de verzekeringsgegevens en het toevoegen van relevante documenten behoren tot de mogelijkheden. Het doel is om overzicht te hebben over de eigen gezondheid. Dit kan door doelen te stellen (en te bereiken), maar ook het delen van informatie met anderen. Het delen is het meest voor de hand liggend met familieleden en de arts. Een andere optie is het opvragen van informatie met betrekking tot het gezondheidsprobleem of gestelde doelen, die Google vervolgens opzoekt en opstuurt.

Open source networks

Open source networks zijn krachtig doordat twee mensen meer weten dan één. Het delen van informatie in de zorg moet met waarborgen worden omkleed doordat verkeerde informatie een negatief effect kan hebben op de gezondheid van gebruikers van die informatie. Betrouwbare informatie is immers van levensbelang voor patiënten. Om die reden heeft de website ShareCare ervoor gekozen om de vragen die worden gesteld op deze website te laten beantwoorden door professionele organisaties, verpleegkundigen en artsen (zie het kader). ShareCare is één voorbeeld, maar er bestaan veel meer van dit soort initiatieven.

ShareCare is voornamelijk een vraag&antwoord website. Patiënten stellen vragen en artsen, verpleegkundigen en/of gespecialiseerde organisaties (zoals the American Heart Association) verstrekken antwoorden. Het is ook mogelijk een profiel à la Facebook te maken. Via de profielen kan ook 1-op-1 met elkaar gecommuniceerd worden, zoals een videoconsult met een arts. Ook zijn er verschillende applicaties zoals je abonneren op onderwerpen die je interesseren en te linken met anderen om te motiveren. Deze site staat nog in haar kinderschoenen (ondanks de al grote omvang van de site) wat betreft precieze uitwerking en inbedding ervan. Een belangrijke uitwerking is de betalingsstructuur, want verzekeringsmaatschappijen zijn bijvoorbeeld nog niet geneigd om de videoconsulten te vergoeden.

Conclusie

De conferenties gaven een helder beeld van de huidige ontwikkelingen op het gebied van ICT toepassingen in de gezondheidszorg in de VS. Nederland en de VS staan op een omslagpunt waar de verlening van zorg blijvend zal worden veranderd door ICT-toepassingen. De bovengenoemde ontwikkelingen zullen hier de komende vijf jaar een belangrijk onderdeel van vormen en de vraag is eerder wanneer dan of dit zal plaatsvinden. De verwachting is dat met name de adoptie van het EPD en ‘mass costumization’ het zorgproces fundamenteel verandert, waardoor zorg ook echt vraaggericht zal kunnen worden. De experts zijn het erover eens dat de veranderingsmogelijkheden zich in de zorg met ongekende snelheid zullen aandienen en dat de technologische mogelijkheden vaak niet de beperking zijn. Beperkende factoren zijn vaak gelegen in culturele, politieke en economische factoren en/of weerstand in de medische wereld. Enorme belangen staan op het spel van politici, verzekeringsmaatschappijen, zorginstellingen, medische professionals en overheden. Uiteindelijk staan toch de belangen van alle burgers centraal. Iedere burger zal op een moment in zijn leven te maken krijgen met de gezondheidszorg. De noodzaak van nuttige toepassingen en inbedding van nieuwe technologieën is groot, omdat de vooruitzichten van stijgende kosten de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg allerminst garandeert. Dit is een grote uitdaging en zal een grote inspanning vragen van alle betrokken partijen.

Meer informatie: