Waardebepaling uitvinding
Wie iets uitvindt, wil graag weten wat zijn uitvinding waard is. Er zijn verschillende manieren om daar achter te komen: via de kosten, de opbrengsten of de marktwaarde. Welke methode u kiest, hangt af van de reden die u heeft om de waarde van uw uitvinding te bepalen - het doel bepaalt de methode.
Uitvinders kunnen verschillende redenen hebben om de waarde van een geoctrooieerde uitvinding te willen weten. Bijvoorbeeld omdat ze het octrooi willen verkopen of licentieovereenkomsten willen afsluiten met geïnteresseerde bedrijven. Maar een uitvinder kan er ook voor kiezen zijn octrooi zelf te gaan exploiteren. Hoeveel investeringen rechtvaardigt de uitvinding dan, gezien de waarde? Bovendien moet de uitvinder die waarde weten om geld te kunnen lenen bij een bank voor het opstarten van een bedrijf, of om gebruik te kunnen maken van de octrooibox, het speciale belastingtarief van 10 procent voor winsten op geoctrooieerde uitvindingen. Uiteindelijk bepaalt de waarde van octrooien mede de waarde van bedrijven. Dat is van belang bij overnames en fusies.
Op een rijtje
Gesneden koek, zullen grote ondernemingen zeggen. Maar als er zoveel redenen zijn om de waarde van een uitvinding zorgvuldig vast te stellen, is het vreemd dat dit in het midden- en kleinbedrijf zelden voorkomt. Meestal beperkt dat zich tot een schatting, een ad hoc berekening op de achterkant van een bierviltje. Dat is misschien logisch, omdat ondernemers over het algemeen krap in hun tijd en middelen zitten, maar handig is het zeker niet. Wie iets wil bereiken met zijn octrooi, moet alle cijfers nauwkeurig op een rijtje hebben. Alleen dan weet u wat u heeft.
Waardebepaling van octrooien
(Toekomstige) kosten
Aan de hand van de (toekomstige) kosten kunt u de waarde van een uitvinding bepalen voor de Octrooibox van de Belastingdienst. Ook kan het een eerste inschatting opleveren voor een investeringsbeslissing: is het de moeite waard om geld in deze uitvinding te stoppen? Dat hangt deels af van de ‘return on investment'. Als het zeven jaar duurt om het geïnvesteerde geld in een product met een levensduur van drie jaar terug te verdienen, dan is een project snel van de baan. Helaas geven de kosten hiervan alleen een eerste indruk. Wie een zekere investeringsbeslissing wil nemen, moet in zijn berekening ook de inkomsten meenemen.Uiteraard wegen ook de eventuele kosten van octrooiering mee. Maar in de praktijk blijkt het vaak lastig om alle kostenposten op een rijtje te krijgen. Wie een betrouwbare berekening wil maken, moet bijvoorbeeld ook alle overheadkosten meenemen, zoals de kosten van het gebouw, het meubilair en de automatisering. En als u denkt alle relevante posten op een rijtje te hebben, hoe bepaalt u dan welk deel daarvan toe te schrijven is aan deze specifieke uitvinding?
Opbrengsten
U kunt ook in kaart brengen wat u met een uitvinding kunt verdienen als u die zelf gaat produceren. Zo kunt u bepalen welk deel van de omzet u kunt toeschrijven aan het octrooi. Maakt u maar één product, dan is dat eenvoudig. Hebt u een uitgebreider productenpakket, dan wordt het een zaak van vergelijken: hoe zou het zonder dit octrooi gaan? Dat zou bijvoorbeeld klanten kunnen kosten. Maar andersom is ook mogelijk. Een nieuw octrooi kan ervoor zorgen dat de waarde van het bestaande productenpakket stijgt. Om die reden nemen grote ondernemingen vaak kleinere bedrijven over. Ze halen iets in huis dat ze nog niet hadden en worden daarmee in de breedte een aantrekkelijker partner voor de markt waarop ze actief zijn. Eén plus één wordt dan drie.Het berekenen van de inkomsten is met name belangrijk voor bedrijven om de waarde van de balans te bepalen, bijvoorbeeld voor een fusietraject. Daarnaast kunt u op basis van de kosten en de inkomsten een kosten-/batenanalyse maken voor een weloverwogen investeringsbeslissing. Stel, u wilt met uw vrachtwagen droge stof kunnen spuiten. Vindt u daar dan een pomp voor uit? Die investeringsbeslissing neemt u door een kosten-/batenanalyse te maken en die af te zetten tegen de kosten en opbrengsten van alternatieve oplossingen uit de markt.
Marktwaarde
Uiteindelijk is uw uitvinding waard wat de gek er voor wil geven. Om dat te bepalen kunt u een kennismakelaar in de arm nemen, wetenschappelijk onderzoek laten doen of een octrooi te koop aanbieden op een veiling. Octrooiveilingen zijn overgewaaid uit de Verenigde Staten en vinden ook hier op steeds grotere schaal plaats.
De marktwaarde is vooral interessant bij de verkoop van een octrooi of licenties. Ook banken zijn erin geïnteresseerd wanneer een octrooi als onderpand dient voor een lening. Maar de marktwaarde van een octrooi is sterk contextafhankelijk. Een gespecialiseerd bedrijf kan er dankzij de aanwezige middelen, kennis en ervaring hoogstwaarschijnlijk meer uithalen dan iemand die net komt kijken op de markt. De marktwaarde van een octrooi is dus niet per definitie gelijk aan de potentiële opbrengst.
Naast materiële waarde kunnen uitvindingen ook immateriële waarde hebben. Een bedrijf dat regelmatig nieuwe producten lanceert - ook als die commercieel minder interessant zijn - krijgt een innovatief imago op de markt. Dat kan veel waard zijn. Daarnaast kan een uitvinding via ‘cross-licensing' kennisuitwisseling met andere ondernemingen mogelijk maken. De waarde ligt dan vooral in de kennis die het beschikbaar maakt. Uiteindelijk kan de immateriële waarde van een octrooi hoog oplopen.
