Goed licht vereist goede normen
01-11-2010
Goed licht vereist goede normen
Ledverlichting wordt geprezen vanwege de energie-efficiënte eigenschappen. Maar er zijn ook kritische geluiden over led. Zo zou de kwaliteit te wensen overlaten, zouden lampen minder lang mee gaan dan wordt vermeld en zou grootschalig gebruik netvervuiling teweeg kunnen brengen. Overheid en bedrijfsleven slaan de handen ineen om met realistische kwaliteitseisen het potentieel van ledverlichting optimaal te benutten. Ook op Europees niveau wordt gekeken naar eisen om de kwaliteit te garanderen.
Netvervuiling houdt in dat de stroomafname door de lamp niet gelijk is aan de fase of vorm van de spanning op het elektriciteitsnet. Hierdoor verbruikt de verlichting meer stroom dan nodig is voor het vermogen dat op de verpakking vermeld staat. Netvervuiling vergroot tevens de kans dat apparatuur sneller dan normaal kapot gaat of door storingen uitvalt.
Niet alleen led
Ledverlichting wordt vaak verweten netvervuiling te veroorzaken. “Netvervuiling ontstaat echter helemaal niet door de (led)lampen zelf, maar door de voorschakelapparatuur, de zogenaamde driver”, legt Nico Koreman van Koreman Lichtonderhoud uit. “Netvervuiling is dus niet iets dat specifiek optreedt door led-verlichting, maar door het toenemende gebruik van elektronica in het algemeen. Bijvoorbeeld ook door de oplader van je mobiele telefoon.”
Powerfactor
Netvervuiling is tegen te gaan door de stroompieken en -vervorming weg te filteren en zo de gewenste powerfactor te krijgen. Koreman licht toe: “Voor een gloeilamp is de powerfactor 1: de lamp gebruikt alle stroom die binnenkomt. Hoe dichter de powerfactor bij 1 ligt, des te minder netvervuiling.” Voor apparaten die meer dan 25 Watt gebruiken is de minimale powerfactor wettelijk vastgesteld op 0.85. Voor apparaten die minder dan 25 Watt gebruiken – waaronder dus led-verlichting – gelden nog geen normen. “Het produceren van led-lampen met de juiste powerfactor vereist goede voorschakelapparatuur, en dat kost geld. Dat is de reden dat er weerstand is tegen normering. Maar hanteer je geen kwaliteitseisen, dan heb je weliswaar een goedkopere led-lamp, maar neemt de powerquality af – soms zelfs tot een waarde van 0.1.”
Vrijwillige kwaliteitseisen
"Wij voorspellen dat er geen problemen zullen zijn als led-producten voldoen aan bepaalde normen”, zegt Ton Martinali, led-expert bij Philips. De lichtfabrikant is een van de producenten die ondanks de nog ontbrekende regelgeving zelf een minimale powerfactor van 0.55 hanteren. “Door gebrek aan normen is er een grote verscheidenheid aan led-producten op de markt. Nieuwe spelers op de lichtmarkt komen met led-producten die slechts aan minimale energie-efficiency eisen voldoen en soms zelfs minder zuinig zijn dan de spaarlamp."
EU-regelgeving gewenst
Om dit marktbederf tegen te gaan, werken Europese overheden – waaronder het ministerie van Infrastructuur en Milieu – aan kwaliteitseisen die ook gelden voor energie-efficiënte verlichting met een vermogen van minder dan 25 Watt. Martinali: “Om fabrikanten te stimuleren de powerfactor van led-producten dermate te verbeteren dat deze gelijk is aan bestaande normen voor bijvoorbeeld spaarlampen, is aanvullende EU-regelgeving gewenst. Zolang die regelgeving ontbreekt, zullen nieuwe spelers in de markt onvoldoende verbeteringen doorvoeren, om zich niet uit de markt te prijzen.” Vooralsnog wordt kopers aangeraden op de kwaliteit van led te letten. Want ook hier is van toepassing: goedkoop is duurkoop.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Boudewijn Huenges Wajer van Agentschap NL, e-mail: boudewijn.huengeswajer@agentschapnl.nl, tel. (088) 602 23 04.
