Fluorescerende zebravis levert inzicht in kankerontwikkeling
In april 2008 ontving het project ‘ZF-Cancer’ ondersteuning vanuit het Zevende Kaderprogramma (KP7). Het onderzoek van ZF-Cancer richt zich op de ontwikkeling van tests (bio-assays) die kankerontwikkeling meten in de embryo’s van een zebravis. Inmiddels is het project bijna afgerond.
Oplichtende kankercellen
Initiatiefneemster en wetenschappelijk coördinator is dr. Ewa Snaar-Jagalska van de Universiteit Leiden. Ze vertelt: “Ons onderzoek richt zich op het ontwikkelen van highthroughput tests voor het gelijktijdig, in vivo bestuderen van tumorontwikkeling. Daarvoor worden fluorescerende gelabelde menselijkecellen geïmplanteerd in zebravisembryo’s door middel van een robot. Zebravissen zijn erg geschikt omdat ze genetische kunnen worden gemanipuleerd en transparant zijn. Zo kun je alle stadia van kanker ontwikkeling laten zien in een levend organisme.” Een tweede doelstelling was het ontdekken van genetische targets en nieuwe chemische verbindingen die betrokken zijn bij specifieke aspecten van de progressie van kanker én de afremming ervan.
Wereldwijde unieke innovatie
Het project is uitgevoerd door een consortium van negen partners. Ook het Leidse mkb-bedrijf ZF-Screens is partner. Professor dr. Herman Spaink van ZF-Screens: “Dankzij deze samenwerking konden wij onze technologie inzetten voor een relevant probleem en testen of het op de juiste wijze werkte. Ook zorgen wij voor het in de markt zetten van de projectresultaten.” ZF-Screens onderzoekt wat de markt hiermee kan. Welke toepassingen zijn interessant en op welke wijze kan het onderzoek commercieel worden geëxploiteerd? Herman Spaink: “We zijn nu bezig met het verwerven van enkele patenten. Onder meer voor de robot die de kankercellen injecteert. Die is volledig door ons gebouwd. Daardoor waren ook daadwerkelijk highthroughput tests mogelijk in plaats van mediumthroughput. Deze innovatie is uniek, wereldwijd.”
Bureaucratische hobbels
Toch waren er enkele hobbels. Herman Spaink: “Als klein bedrijf krijg je disproportioneel te maken met bureaucratie en regels. Grote ondernemingen hebben daarvoor mensen in dienst maar als mkb-er moet je overal zelf achter komen. Van vergunningen tot en met een logboek voor risicomelding en werkvergunningen voor buitenlandse experts. Dat vertraagde het werkproces aanzienlijk.”
Resultaten van het project
Het consortium beëindigt het onderzoek in april 2011. Ewa Snaar-Jagalska: “Met dit modelsysteem kan een grote hoeveelheid potentiële geneesmiddelen en therapieën tegen kanker worden ontwikkeld en getest. Maar dan moeten we eerst de methodiek en uitkomsten valideren in een casestudy en muismodellen.” Herman Spaink vult aan: “Voor de Life Sciences-sector in Nederland zijn onderzoeken als deze belangrijk. Als gevolg van dit onderzoek zijn we nu als Nederlandse mkb-er in gesprek met het farmaceutische concern GlaxoSmithKline over deze innovatie.”
Lees meer over het Zevende Kaderprogramma
