Veelgestelde vragen over Grond en baggerspecie - Algemeen en definities

De zorgplicht houdt in dat iedereen die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat nadelige gevolgen kunnen optreden als gevolg van het toepassen van een bouwstof, grond of baggerspecie, maatregelen moet nemen om verontreiniging te voorkomen of zoveel mogelijk te beperken.
Voor toepassing in oppervlaktewater is een specifieke zorgplicht in het Besluit bodemkwaliteit opgenomen om nadelige gevolgen voor de kwaliteit van het oppervlaktewater te voorkomen. Voor toepassing op de landbodem was deze al afdoende opgenomen in de Wet Bodembescherming zelf.
 
De zorgplicht vormt een vangnet voor situaties waarin sprake is van onzorgvuldig handelen zonder dat een specifiek wettelijk voorschrift wordt overtreden. De zorgplicht geldt bijvoorbeeld ook bij parameters waarvoor geen normen zijn opgenomen of in situaties die zijn vrijgesteld van de verplichte kwaliteitsbepaling. Zo kent het Besluit bodemkwaliteit geen normen voor bijvoorbeeld nutriënten. In het kader van de zorgplicht moet desondanks voorkomen worden dat negatieve effecten op bijvoorbeeld de waterkwaliteit ontstaan. Dit geldt ook bij lozingen in oppervlaktewater die als bijkomend gevolg van een toepassing ontstaan, zoals het vrijkomen van zout water bij het toepassen van zeezand of lozing van water uit een tijdelijk baggerdepot.

Het Besluit bodemkwaliteit stelt in artikel 34 dat aanvullend op de definities dat een partij grond en baggerspecie maximaal 20 gewichtsprocent bodemvreemd materiaal mag bevatten. Het gaat hierbij nadrukkelijk niet om bijmengingen van bodemvreemd materiaal in grond of baggerspecie nadat het materiaal is afgegraven. Voor specifieke toepassingen kan het bevoegd gezag in de bodembeheernota de toegestane hoeveelheid bodemvreemd materiaal verlagen of nadere regels stellen over soorten bodemvreemd materiaal, bijvoorbeeld voor gebieden met een bijzonder beschermingsniveau.

Wanneer niet aan de definitie van grond of baggerspecie wordt voldaan of wanneer het maximaal toegestane percentage bodemvreemd materiaal wordt overschreden, dan kan het materiaal niet worden toegepast als grond of baggerspecie in het kader van het Besluit. Door bijvoorbeeld te zeven kan het percentage bodemvreemd materiaal onder de 20 gewichtsprocent worden gebracht, zodat alsnog sprake is van grond of baggerspecie.

Zie ook de brief aan de Tweede Kamer dd 22 april 2010 omtrent het toegestane percentage bodemvreemd materiaal in grond en baggerspecie.

Landbodem
Het generieke kader kent voor toepassingen op de landbodem een klassenindeling die is gekoppeld aan de gebruiksfunctie van de bodem: landbouw/natuur, wonen en industrie. Zowel de bodemfunctie als de bodemkwaliteit wordt in een van deze klassen ingedeeld.
In het gebiedsspecifieke kader wordt getoetst op de afzonderlijke stoffen, of geldt de generieke klassenindeling, met uitzondering van bepaalde stoffen.

Waterbodem
Voor toepassing op de waterbodem (inclusief onder andere uiterwaarden en stranden) geldt alleen een indeling in kwaliteitsklassen. Er worden dus geen verschillende functies onderscheiden. Voor toepassing op de waterbodem is er onderscheid tussen de klassen A en B.

Voor meer uitleg over de klassenindeling voor grond en baggerspecie wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van de Handreiking Besluit bodemkwaliteit.

Bodemkwaliteitskaart onder gebiedsspecifiek beleid
De bodemkwaliteitskaart maakt verplicht onderdeel uit van het vaststellen van gebiedsspecifiek beleid met Lokale Maximale Waarden. Dit volgt uit artikel 47 Besluit bodemkwaliteit (Bbk). Het besluit tot vaststelling van het gebiedsspecifieke beleid met de Lokale Maximale Waarden is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), waarop de uniforme openbare voorbereidingsprocedure (afdeling 3.4 Awb) van toepassing is (zie artikel 49 Bbk). Dit betekent dat het ontwerpbesluit gedurende zes weken ter inzage wordt gelegd en belanghebbenden hun zienswijzen kunnen indienen. Het is vervolgens mogelijk om tegen dit besluit beroep in te stellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (zie artikel 50 Bbk). Het besluit tot het vaststellen van lokale maximale waarden omvat op grond van artikel 47 Bbk behalve de bodemkwaliteitskaart en de lokale maximale waarden, ook voor zover van toepassing het gewichtspercentage bodemvreemd materiaal en een motivering van het besluit. In de praktijk maakt dit alles onderdeel uit van de nota bodembeheer. Afhankelijk van het bevoegd gezag van het beheergebied wordt dit besluit genomen door:
• de gemeenteraad (in geval van de landbodem);
• het dagelijks bestuur van het waterschap (in geval van de waterbodem van regionaal oppervlaktewater) of;
• de directeur Water en Scheepvaart van Rijkswaterstaat (in geval van waterbodem ter plaats van Rijkswater).

Bodemkwaliteitskaart onder generiek beleid
Onder het generieke toetsingskader is een bodemkwaliteitskaart niet verplicht. Artikel 57 Bbk biedt wel de mogelijkheid om hiertoe. Het bevoegd gezag (lees het college van B&W) kan de bodemkwaliteitsklassen op een kaart vastleggen. Uit de Richtlijn bodemkwalitteitskaarten volgt dat dit een besluit is waarop een Awb-procedure van toepassing is. In tegenstelling tot het gebiedsspeciefieke beleid is het niet verplicht om bij de vaststelling van dit besluit de uniforme openbare prucedure (afdeling 3.4) toe te passen. Het vaststellen van de generieke bodemkwaliteitskaart kan beschouwd worden als een besluit van algemene strekking en wel een algemeen verbindend voorschrift (avv). Tegen een avv staat geen beroep en bezwaar open (8:2 Awb), tenzij de betreffende gemeente in haar Procedureverordening anders heeft voorgeschreven. Vanuit het oogpunt van het Besluit bodemkwaliteit is het overigens wel wenselijk dat het vaststellen van de bodemkwaltieitskaart openstaat voor inspraak, maar dit is dus niet geregeld in het Besluit bodemkwaliteit zelf. Zie voor meer informatie ook de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten (onder het kopje Vaststelling).

Bodemfunctieklassenkaart
Onder het generieke toetinsgkader is een bodemfunctieklassenkaart verplicht. Deze kaart (alleen relevant voor de landbodem) wordt op grond van artikel 55 Bbkvastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Dit is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (zie hiervoor de Nota van toelichting bij art. 55 Bbk) en kan beschouwd worden als een besluit van algemene strekking en wel een algemeen verbindend voorschrift (avv). Tegen een avv staat geen beroep en bezwaar open (8:2 Awb), tenzij de betreffende gemeente in haar Procedureverordening anders heeft voorgeschreven. Vanuit het oogpunt van het Besluit bodemkwaliteit is het overigens wel wenselijk dat de functiekaart openstaat voor inspraak, maar dit is dus niet geregeld in het Besluit bodemkwaliteit zelf. Het Bbk beoogt immers een zorgvuldige en transparante besluitvorming. Om de bekendheid en het draagvlak van bodemfunctiekaarten te vergroten heeft het de voorkeur om de Uniforme openbare voorbereidingsprocedure (afdeling 3.4) van de Awb toe te passen. Met deze procedure kunnen belanghebbenden zienswijzen indienen en beroep aantekenen, zodat een goede belangenafweging is gewaarborgd. Deze procedure verloopt in het kort als volgt: openbare kennisgeving van het ontwerp besluit, ter inzage legging (gedurende 6 weken) waarbij belanghebbenden zienswijzen over het ontwerp naar voren kunnen brengen, definitief maken van het besluit en tot slot de bekendmaking. Tegen het besluit staat beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (geen bezwaar).

Voor meer informatie zie de toelichting bij het Besluit bodemkwaliteit.

Zie bijgevoegd document Handvat verspreiden van baggerspecie.