Literatuuronderzoek binnenmilieu en energieverbruik in Nederlandse scholen

In deze literatuurstudie is de huidige (inter)nationale literatuur over de relaties tussen binnenmilieu, gezondheid en leerprestaties voor Nederlandse scholen en kindercentra bestudeerd door de Technische Universiteit Delft.

Door BBA Binnenmilieu is een literatuur-onderzoek uitgevoerd naar binnenmilieu en energie bij Nederlandse scholen. Dit literatuuronderzoek heeft 34 relevante publicaties van veldonderzoeken opgeleverd.
Deze veldonderzoeken, in Nederlandse scholen uitgevoerd, richten zich met name op luchtkwaliteit en thermisch comfort.

Luchtkwaliteit
De onderzoeken over luchtkwaliteit richten zich met name op gemeten CO₂-concentraties (20). De norm van 1200 ppm wordt in meer dan 80% van de gevallen overschreden. Er worden CO₂-concentraties tot 4800 ppm gesignaleerd. Andere aspecten van luchtkwaliteit die in de publicaties worden beschreven zijn fijn stof (PM10) (4) en formaldehyde (1). De waarden van PM10 blijken in klaslokalen verhoogd ten opzichte van de buitenlucht, zelfs in scholen die vlakbij snelwegen waren gesitueerd. Dit heeft te maken met het opdwarrelen van stof door de activiteiten van de kinderen. Het onderzoek uit 1982 naar formaldehyde wijst uit dat in 9 van de 10 scholen de grenswaarde van 120 μg/m³ wordt overschreden.

Thermisch comfort
Op het gebied van thermisch comfort komt in Nederlandse scholen oververhitting regelmatig voor in het voor- en najaar en de zomer. De onderzoeken naar temperaturen die in de winter zijn verricht signaleren weinig problemen. In de winter worden wel tochtklachten gerapporteerd.

Minder belichte onderwerpen
Licht (1), akoestiek (3), gezondheid (4), leerprestaties (2) en energie (3) zijn minder belichte onderwerpen. Daarnaast zijn 2 publicaties over allergeen in scholen en 1 over schoonmaakkwaliteit gevonden.

Verlichting
Verlichting is in slechts 1 onderzoek beoordeeld door middel van een vragenlijst. Die wordt door vrijwel alle respondenten als goed ervaren.

Akoestiek
Akoestiek is in 2 onderzoeken bestudeerd. In een onderzoek in Rotterdamse scholen wordt akoestiek door 90-98% van de respondenten als goed ervaren. Een inventarisatie onder docenten lichamelijke oefening leerde dat er gevallen zijn waarbij slechte akoestische omstandigheden in gymlokalen kunnen leiden tot gehoorschade.

Gezondheid
Van de 4 onderzoeken die betrekking hebben op gezondheid heeft slechts 1 onderzoek bekeken of aspecifieke gezondheidsklachten hun oorzaak vinden in hoge CO₂-concentraties. Mogelijk doordat de binnenmilieukwaliteit in beide groepen scholen (case- en controlegroep) verre van optimaal was, is een relatie tussen de hoogte van de CO₂-concentratie en aspecifieke gezondheidsklachten niet aangetroffen.

Leerprestaties
De twee onderzoeken naar leerprestaties tonen beide een verband tussen binnenmilieu en prestatie. Aandacht van leerlingen kan worden gerelateerd aan ventilatie. Testscores bleken lager bij hogere temperaturen en hogere CO₂-concentraties.

Energieverbruik
De onderzoeken naar energieverbruik hebben zich vooral gericht op besparingsmogelijkheden. In scholen blijken hiertoe goede aangrijpingspunten te liggen.

De meeste onderzoeken richtten zich op het primair onderwijs (29). Daarnaast zijn 5 onderzoeken uitgevoerd in het voortgezet onderwijs, één in een multifunctioneel centrum waarvan een deel als school in gebruik is en één in gymzalen/sporthallen.