Octrooiverhaal van 14 december

Wedgwood: familiebedrijf vol uitvinders .

Wanneer?
Op 14 december 1948 werd octrooi aangevraagd op een 'jigger' (machine) voor het vormgeven van serviesgoed. Het octrooi staat op naam van Wedgwood & Sons. Deze wereldberoemde porseleinfabrikant bestaat inmiddels 250 jaar. Ook de oprichter van het bedrijf, Josiah Wedgwood, heeft een aantal belangrijke uitvindingen gedaan, waarmee hij nieuwe mogelijkheden schiep voor het ontwerpen en produceren van keramiek.

Wat?
Een 'jigger' is een verzamelnaam voor mechanische apparaten in diverse vakgebieden. Rond 1880 werden de machines in de keramiekfabrieken gebruikt om servies mee te maken. De komst van deze machines werd op de werkvloer niet met gejuich begroet. Vooral mannen waren tegen de ingebruikname, maar ze merkten dat als ze er niet mee wilden werken, er vrouwen in hun plaats werden aangesteld. De eerste jiggers werden gebruikt voor platte keramiek, zoals borden. Het octrooi dat we hier bespreken beschrijft een apparaat voor het vormen van holle artikelen zoals kopjes. Deze apparaten heten ook wel 'jollie'.

Foto: Clement Tom Wedgwood (midden), John Hamilton Wedgwood (l) en Josiah Wedgwood voor het schilderij van oprichter Josiah Wedgwood.

Wie?
Clement Tom Wedgwood was de zoon van Francis Hamilton Wedgwood, de achter-achterkleinzoon van oprichter Josiah Wedgwood, waarschijnlijk de beroemdste pottenbakker die ooit geleefd heeft. In die tijd was de slavernij in Groot-Brittannië nog toegelaten. Josiah Wedgwood was een belangrijk voorvechter van afschaffing van de slavernij. Hij ontwierp een medaillon van een geketende slaaf, die vraagt: "Am I not a man and a brother?" De afbeelding werd het officiële embleem van de Britse antislavernij-beweging. Wedgwood financierde de productie van duizenden exemplaren en liet ze op grote schaal verspreiden.

Octrooi?
De machine uit het octrooi heeft vijf ronddraaiende houders waarin een mal past. De mal wordt gevuld met klei die eerst grof wordt gevormd en wordt uitgesneden. Hierna vindt de definitieve vormgeving plaats, tot slot wordt de overtollige klei verwijderd.

Meer weten?
Kijk voor meer informatie op de website van Wedgwood.

Afbeelding homepage: Wedgwood Queens plain servies.

Samenstelling/tekst: Dorien Leopold