Laat een bericht achter op het celmembraan
Het binden van zogenoemde Wnt-eiwitten aan het celoppervlak is essentieel voor het reguleren van celactiviteiten tijdens de embryonale ontwikkeling en voor het in goede staat houden van volwassen weefsel. Wnt-eiwitten sturen verschillende sleutelactiviteiten in de cel aan, waaronder de celgroei en de functionele specialisatie van cellen in ons lichaam. Als deze signaalprocessen worden verstoord door mutaties kan dat leiden tot kanker of andere ziekten. Madelon Maurice wil weten waarom.
Alles wat je ooit over Wnt-signalen wilde weten
Het onderzoek van Madelon Maurice (Afdeling Celbiologie, UMC Utrecht) richt zich op de communicatieprocessen rond het celmembraan: “Wij willen beter leren begrijpen hoe de cellen in het menselijk lichaam communiceren. Tijdens de ontwikkeling vermenigvuldigt een bevrucht eitje zich in een enorm aantal cellen die allemaal een eigen functie en een specialistische rol krijgen toegewezen. Cellen krijgen voortdurend instructies aangeleverd die op het celmembraan worden opgepikt. De cellen vangen die signalen op met speciale receptoren en vertalen die dan in een chemisch signaal dat het binnenste van de cel ingaat en de functie van de cel verandert. Het signaal moet daarvoor over het celmembraan worden getransporteerd en vervolgens naar de celkern waar het DNA zich bevindt. Onze ambitie is om de eerste stadia van dit signaalproces te begrijpen. Wat gebeurt er eigenlijk op het celoppervlak? Hoe praten de receptoren met de eiwitten die het signaal overbrengen naar het binnenste van de cel, hoe verwerkt de cel deze instructies en welke moleculaire mechanismen zitten daar dan achter? Dit zijn de vragen die wij willen beantwoorden voor het Wnt-signaalpad. Dat pad is van cruciaal belang tijdens de embryonale ontwikkeling, maar is in het geval van kanker vaak gemuteerd. Door nu te kijken hoe het normale proces in elkaar zit hopen we meer te weten te komen over wat er bij kanker misgaat, wanneer en hoe deze paden worden ontregeld.” Een nieuw wondermiddel? “Het is heel lastig te zeggen welk stukje van de puzzel straks het meest relevant zal zijn. In dit geval zien we een duidelijke link tussen het Wnt-signaal en kanker. De volgende stap – maar dat is iets voor de toekomst – is te zien hoe we de kennis die we opdoen kunnen gebruiken om de verkeerd overgebrachte signalen te herstellen.”
Precies de juiste infrastructuur
De Starting Grant van de European Research Council kwam voor Madelon Maurice op het goede moment in haar carrière. De vereiste infrastructuur, waaronder een multidisciplinair netwerk, was er al: “Ik ben mijn eigen lab begonnen in 2006 met een kleine groep mensen, maar de beurs van ERC heeft me de vrijheid, de onafhankelijkheid en de menskracht gegeven om mijn ideeën uit te werken. Die beurs heeft overigens ook onze zichtbaarheid vergroot en dat is voor een beginnende groep ontzettend belangrijk. Er zijn maar een paar momenten in je carrière dat er een beurs van deze omvang voorbijkomt. Voor mijn gevoel streeft de ERC er echt naar om innovatieve onderzoekers te ondersteunen. Voor een jonge onderzoeker is het namelijk nog helemaal niet zo gemakkelijk om in een dergelijke competitieve omgeving haar weg te vinden. Met de beurs kunnen we zo ontzettend veel nieuwe ideeën genereren dat ik deze eerder zie als het startpunt voor vele jaren van volgend onderzoek.” Daarbij moet worden bedacht dat fundamenteel onderzoek gewoon tijd kost: “De beurs biedt ons de tijd om ons onderzoek optimaal in te richten, systemen op te zetten en de instrumenten te ontwerpen die ons in staat stellen onze centrale vragen te onderzoeken. Ons onderzoek is nu goed op streek.” Maar dat onderzoek omvat dus ook managementtaken: “Het is mijn verantwoordelijkheid om te zorgen dat de beginnende onderzoekers hier kunnen groeien in hun vakgebied. Ze zijn enorm gemotiveerd en steken er zeer veel energie in. Als het je lukt om dit proces in goede banen te leiden leidt dat tot veel productiviteit en creativiteit.” Goede raad voor mensen die overwegen een ERC-beurs aan te vragen heeft Madelon Maurice ook: “Daar moet ik dan toch echt een zeer ervaren professor voor citeren die me ooit eens zei: ‘Voor de ERC heb je een idee nodig dat tegelijkertijd revolutionair en uitvoerbaar is. Ook moet het duidelijk zijn waarom jij de beste bent om dit onderzoek uit te voeren in je eigen onderzoeksomgeving.’ Dat is de sleutel.”
Meer informatie over KP7 en de ERC grants
Meer informatie over de projecten van Madelon Maurice
