Eerste hulp bij aanbesteden warmte- en koudenetten

Collectieve warmtenetten zijn steeds meer in trek bij gemeenten. Wel hebben gemeenten nog veel vragen, bijvoorbeeld over de wet- en regelgeving, het proces en het opdrachtgeverschap. In de workshop ‘Ontwikkelen en aanbesteden van collectieve warmte- en koudenetten’ stelde Agentschap NL deze onderwerpen centraal. 

Warmtenetten vormen een duurzame energievoorziening die bijdraagt aan minder CO2-uitstoot. Het aantal collectieve warmteprojecten neemt dan ook toe. Welke rol kan en mag de gemeente spelen bij de exploitatie van een warmtenet? Hoe ontwikkelt de gemeente een warmtenet met marktpartijen? En hoe zit het met de aanbesteding van een warmtenet? De ruim 40 deelnemers, vooral gemeenteambtenaren, gingen op 3 november actief aan de slag met deze kwesties, ondersteund door specialisten uit het werkveld.

Winst- en knelpunten
Henry Staal, adviseur bij Energie & gebouwde omgeving, opent de bijeenkomst met ‘het goede nieuws’ dat minister Verhagen van plan is de SDE+ in 2012 beschikbaar te stellen voor warmteprojecten. “Het belang en potentieel van duurzame warmte wordt hiermee onderkend”, aldus Staal. Maar knelpunten zijn er ook bij de ontwikkeling van warmtenetten zo blijkt uit een rondgang onder de deelnemers, zoals gebrek aan geld, kennis en ervaring. Andere struikelblokken zijn de nog niet aangepaste wet- en regelgeving, het aanbesteden zelf en de vele juridische haken en ogen. Daarnaast bestaat er onder gemeente veel onduidelijkheid over de manier waarop de samenwerking, rolverdeling en het proces het best kan worden vormgegeven.

Enschede
Namens de gemeente Enschede, bezocht Ed van ’t Erve, beleidsadviseur, de workshop. De gemeente neemt op korte termijn een beslissing over uitbreiding van het reeds bestaande warmtenet. Die uitbreiding houdt bijna een verdubbeling in ten opzichte van de huidige capaciteit. “Een warmtenet leg je niet voor vijf of tien jaar aan. Het gaat om een grote investering, die over een langere termijn moet worden terugverdiend”, vertelt Van ‘t Erve. “Hoe ga je in zo’n situatie om met de vele onzekerheden op de lange termijn? Moeten we aanbesteden of niet? En hoe is rolverdeling met particuliere partijen?” De workshop sloot volgens Van ’t Erve goed aan bij zijn verwachtingen. “Het was een zeer interessante dag, en het heeft ons een stapje verder geholpen bij onze uiteindelijke beslissing.”

Van concept tot beheer
Wim Mans, directeur van adviesbureau Innoforte, ging tijdens de workshop in op de rolverdeling bij de ontwikkeling van warmte- en koudenetten. De rol van gemeenten is volgens Mans complex: “Vaak zijn gemeenten opdrachtgever, maar ook toezichthouder, concessieverlener, vergunningverlener en in een aantal gevallen exploiteur.” Ook vertelde Mans meer over de verschillende fases van het ontwikkelproces: via concept en businessplan, naar het ontwerp en bouw tot exploitatie en beheer. De deelnemers discussieerden uitgebreid over de rol van de gemeenten bij het ontwikkelen van warmtenetten. Mans benadrukte dat ‘groen’ belangrijk is, maar de economische haalbaarheid net zo zeer.

Aanbesteden of niet
Veel gemeenten worstelen met de vraag of een aanbesteding nodig is voor het selecteren van de partij voor de aanleg of exploitatie van het warmtenet. Elly Koning, advocate van Lexsigma Advocaten, ging nader in op de vraag: aanbesteden of niet? Volgens Koning is er geen eensluidend antwoord te geven. Want ook als de opdracht onder de drempelwaarde van een Europese aanbesteding valt, blijkt aanbesteden soms geboden. De algemene aanbestedingswetgeving en de jurisprudentie zijn op dit moment leidend, aldus Koning. In het middagdeel van de workshop stond ook de vraag ‘aanbesteden of niet’ centraal, tijdens twee praktijkcasussen.

Meer informatie
Aanbesteding collectieve energievoorziening - handreiking en deskstudie